Tài chính – Ngân hàng luôn nằm trong top ngành được đăng ký nhiều nhất mỗi mùa tuyển sinh. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ngành tài chính ngân hàng là gì ra trường làm gì và liệu có phù hợp với bản thân. Bài viết phân tích từ chương trình học đến thực tế nghề nghiệp, giúp bạn có góc nhìn đầy đủ nhất.
1. Ngành Tài Chính Ngân Hàng Là Gì?
Tài chính – Ngân hàng là ngành nghiên cứu cách quản lý, phân bổ và tối ưu hóa nguồn lực tài chính trong nền kinh tế.
Định nghĩa
Ngành Tài chính – Ngân hàng (Finance and Banking) thuộc nhóm ngành Kinh tế, tập trung vào quản lý tiền tệ, tín dụng, đầu tư và các dịch vụ tài chính. Sinh viên được đào tạo kiến thức về thị trường tài chính, hoạt động ngân hàng, phân tích đầu tư, quản trị rủi ro và chính sách tiền tệ.
Các chuyên ngành phổ biến
- Tài chính doanh nghiệp: Quản lý tài chính nội bộ doanh nghiệp, huy động vốn, phân tích hiệu quả đầu tư
- Ngân hàng thương mại: Hoạt động cho vay, huy động tiền gửi, thanh toán quốc tế
- Tài chính quốc tế: Giao dịch ngoại hối, tài trợ thương mại, quản lý rủi ro tỷ giá
- Đầu tư tài chính: Phân tích chứng khoán, quản lý danh mục đầu tư, quỹ đầu tư
- Công nghệ tài chính (Fintech): Ứng dụng công nghệ vào dịch vụ tài chính – chuyên ngành mới nổi
Tài chính – Ngân hàng không chỉ là ngành “đếm tiền” – đây là ngành quản lý dòng máu của nền kinh tế. Người làm tài chính giỏi hiểu cách tiền vận hành và biến kiến thức đó thành giá trị.
2. Chương Trình Đào Tạo
Chương trình kết hợp lý thuyết kinh tế vĩ mô với kỹ năng phân tích tài chính thực tế, chuẩn bị cho sinh viên làm việc ngay sau tốt nghiệp.
Thời gian và cấu trúc
Chương trình cử nhân Tài chính – Ngân hàng đào tạo 4 năm, gồm:
- Năm 1: Kinh tế vi mô, kinh tế vĩ mô, nguyên lý kế toán, toán kinh tế, pháp luật kinh doanh
- Năm 2: Tài chính doanh nghiệp, tiền tệ ngân hàng, thị trường tài chính, thống kê ứng dụng
- Năm 3: Phân tích tài chính, quản trị rủi ro, ngân hàng thương mại, đầu tư chứng khoán, tài chính quốc tế
- Năm 4: Chuyên đề chuyên sâu, thực tập tại ngân hàng/công ty tài chính, khóa luận tốt nghiệp
Trường đào tạo hàng đầu
- Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU): Viện Ngân hàng – Tài chính uy tín nhất miền Bắc, điểm chuẩn 27–28
- Đại học Ngoại thương (FTU): Chương trình tài chính quốc tế mạnh, sinh viên giỏi tiếng Anh
- Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH): Khoa Tài chính hàng đầu miền Nam
- Đại học Ngân hàng TP.HCM: Trường chuyên ngành ngân hàng, liên kết chặt với Ngân hàng Nhà nước
- Đại học RMIT, Đại học Hoa Sen: Chương trình quốc tế, phù hợp ai muốn làm việc tại tổ chức tài chính nước ngoài
Kỹ năng quan trọng cần rèn luyện
- Phân tích dữ liệu: Excel nâng cao, Power BI, SQL – công cụ không thể thiếu
- Mô hình tài chính: Xây dựng financial model trên Excel, định giá doanh nghiệp
- Tiếng Anh chuyên ngành: Thuật ngữ tài chính quốc tế, đọc hiểu báo cáo tài chính tiếng Anh
- Kỹ năng mềm: Thuyết trình, đàm phán, tư duy phản biện
3. Ra Trường Làm Gì?
Ngành Tài chính – Ngân hàng mở ra nhiều hướng đi nghề nghiệp đa dạng, từ ngân hàng truyền thống đến các lĩnh vực tài chính hiện đại. Trên thị trường lao động hiện nay, nhu cầu tìm việc tài chính ngân hàng luôn duy trì ở mức cao nhờ sự phát triển của hệ thống ngân hàng, thị trường vốn và các mô hình tài chính số.
Làm việc tại ngân hàng
Đây là lựa chọn phổ biến nhất với khoảng 40% sinh viên tốt nghiệp:
- Giao dịch viên (Teller): Vị trí khởi đầu, xử lý giao dịch tiền gửi, rút tiền, chuyển khoản
- Chuyên viên tín dụng: Thẩm định hồ sơ vay vốn, đánh giá rủi ro tín dụng – vị trí then chốt của ngân hàng
- Chuyên viên quan hệ khách hàng (RM): Tư vấn sản phẩm tài chính, chăm sóc khách hàng cá nhân hoặc doanh nghiệp
- Chuyên viên thanh toán quốc tế: Xử lý L/C, chuyển tiền quốc tế, nghiệp vụ ngoại thương
- Chuyên viên quản lý rủi ro: Đánh giá và kiểm soát các loại rủi ro trong hoạt động ngân hàng
Làm việc tại công ty chứng khoán và quỹ đầu tư
- Chuyên viên phân tích (Analyst): Phân tích cổ phiếu, ngành, viết báo cáo khuyến nghị đầu tư
- Môi giới chứng khoán (Broker): Tư vấn và thực hiện lệnh giao dịch cho khách hàng
- Quản lý quỹ (Fund Manager): Quản lý danh mục đầu tư, quyết định mua/bán tài sản
Làm việc tại doanh nghiệp
- Chuyên viên tài chính doanh nghiệp: Lập kế hoạch tài chính, quản lý ngân sách, phân tích đầu tư
- Kế toán trưởng / CFO: Lộ trình thăng tiến dài hạn cho người có kinh nghiệm 8–15 năm
- Chuyên viên M&A: Tham gia các thương vụ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp
Lĩnh vực mới nổi
- Fintech: Làm việc tại MoMo, VNPay, ZaloPay, các startup công nghệ tài chính
- Blockchain/Crypto: Phân tích, giao dịch tài sản số – lĩnh vực đang phát triển mạnh
- Insurtech: Công nghệ bảo hiểm, kết hợp tài chính với công nghệ
4. Mức Lương Ngành Tài Chính Ngân Hàng
Thu nhập ngành tài chính phụ thuộc lớn vào vị trí, tổ chức và thành tích cá nhân. Nhìn chung, đây là ngành có mức lương khá tốt so với mặt bằng chung.
Lương tại ngân hàng
- Giao dịch viên (mới ra trường): 8–12 triệu đồng/tháng + thưởng KPI
- Chuyên viên tín dụng (2–5 năm): 15–25 triệu đồng/tháng + hoa hồng
- Chuyên viên quan hệ khách hàng (3–5 năm): 18–35 triệu đồng/tháng
- Trưởng phòng giao dịch: 25–45 triệu đồng/tháng
- Giám đốc chi nhánh: 40–80 triệu đồng/tháng
Các ngân hàng nước ngoài (HSBC, Standard Chartered, Citibank) và ngân hàng cổ phần lớn (Vietcombank, Techcombank, MB Bank) thường trả lương cao hơn 20–40% so với mặt bằng ngành.
Lương tại công ty chứng khoán
- Analyst mới: 12–18 triệu đồng/tháng
- Senior Analyst: 25–45 triệu đồng/tháng
- Fund Manager: 50–100 triệu đồng/tháng + thưởng hiệu quả đầu tư
Lương tại doanh nghiệp và Fintech
- Chuyên viên tài chính: 12–20 triệu đồng/tháng
- Kế toán trưởng: 20–40 triệu đồng/tháng
- CFO: 50–150 triệu đồng/tháng tùy quy mô doanh nghiệp
- Fintech: Lương tương đương ngành công nghệ, 15–40 triệu đồng/tháng
5. Lộ Trình Thăng Tiến
Ngành tài chính có lộ trình thăng tiến rõ ràng, đặc biệt trong hệ thống ngân hàng nơi các cấp bậc được quy định cụ thể.
Lộ trình tại ngân hàng (phổ biến nhất)
- Năm 1–2: Giao dịch viên / Chuyên viên tập sự
- Năm 2–5: Chuyên viên chính (tín dụng, RM, thanh toán quốc tế)
- Năm 5–8: Trưởng bộ phận / Phó phòng
- Năm 8–12: Trưởng phòng / Giám đốc phòng giao dịch
- Năm 12+: Phó giám đốc chi nhánh / Giám đốc chi nhánh / Chuyên gia cấp cao tại hội sở
Chứng chỉ giúp thăng tiến nhanh
- CFA (Chartered Financial Analyst): Chứng chỉ quốc tế uy tín nhất ngành tài chính, gồm 3 level
- CPA (Certified Public Accountant): Cho hướng kế toán – kiểm toán
- ACCA: Chứng chỉ kế toán – kiểm toán quốc tế từ Anh
- FRM (Financial Risk Manager): Chuyên về quản trị rủi ro tài chính
Người có chứng chỉ CFA Level 2 trở lên thường có lương cao hơn 30–50% so với đồng nghiệp cùng kinh nghiệm.
6. Thách Thức Của Ngành
Bên cạnh cơ hội, ngành tài chính cũng có những khó khăn cần cân nhắc trước khi lựa chọn.
Áp lực chỉ tiêu (KPI)
Tại ngân hàng, nhân viên thường phải hoàn thành chỉ tiêu huy động vốn, cho vay hoặc bán chéo sản phẩm. Đây là áp lực lớn nhất mà nhiều người không dự tính trước khi vào ngành.
Cạnh tranh đầu vào
Ngành tài chính thu hút nhiều ứng viên giỏi. Tại các ngân hàng lớn và công ty chứng khoán top đầu, tỷ lệ chọi cho vị trí Management Trainee có thể lên đến 1:100.
Tự động hóa
Giao dịch viên, nhân viên nhập liệu và một số vị trí lặp đi lặp lại đang dần bị thay thế bởi mobile banking và AI. Để tồn tại lâu dài, bạn cần hướng đến các vị trí đòi hỏi phân tích, tư vấn và ra quyết định.
7. Câu Hỏi Thường Gặp
Học Tài chính Ngân hàng có cần giỏi toán không?
Cần ở mức khá. Ngành này sử dụng nhiều toán thống kê, xác suất và phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, không cần giỏi toán như ngành AI hay khoa học dữ liệu. Phần lớn tính toán được hỗ trợ bởi Excel và phần mềm chuyên dụng.
Ngành này có dễ xin việc không?
Tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp khá cao (85–90%). Tuy nhiên, để vào được ngân hàng lớn hoặc công ty chứng khoán top đầu, bạn cần bằng giỏi, tiếng Anh tốt và có kinh nghiệm thực tập. Vị trí ở tỉnh hoặc ngân hàng nhỏ dễ xin hơn.
Nên học Tài chính Ngân hàng hay Kế toán?
Nếu bạn thích phân tích, đầu tư và muốn làm việc tại ngân hàng hoặc công ty chứng khoán, chọn Tài chính Ngân hàng. Nếu bạn tỉ mỉ, thích sổ sách và muốn làm kế toán tại doanh nghiệp hoặc kiểm toán, chọn Kế toán. Cả hai ngành có nhiều điểm chung và có thể chuyển đổi qua lại.
Ngành tài chính ngân hàng là gì ra trường làm gì – tóm lại, đây là ngành mang lại cơ hội nghề nghiệp đa dạng với mức lương hấp dẫn, đặc biệt cho những ai có năng lực phân tích tốt và sẵn sàng chịu áp lực. Hãy chuẩn bị kỹ về tiếng Anh, kỹ năng Excel và hướng đến các chứng chỉ quốc tế để tạo lợi thế cạnh tranh.
Minh An