Ngành Công nghệ thông tin phát triển nhanh khiến nhiều người đi làm tự hỏi liệu bằng cử nhân có còn đủ sức cạnh tranh. Câu hỏi có nên học thạc sĩ Công nghệ thông tin xuất hiện ngày càng nhiều, nhất là với những ai muốn chuyển sang vị trí quản lý hoặc nghiên cứu. Bài viết phân tích các khía cạnh thực tế giúp bạn tự đánh giá lựa chọn phù hợp.
1. Bằng thạc sĩ CNTT mang lại những lợi ích gì?
Chương trình thạc sĩ CNTT thường kéo dài từ 1,5 đến 2 năm, tập trung vào kiến thức nâng cao và kỹ năng nghiên cứu. So với bậc cử nhân, học viên cao học được tiếp cận các chủ đề chuyên sâu hơn như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, an toàn thông tin hay quản trị hệ thống lớn.
Một số lợi ích đáng cân nhắc khi theo học thạc sĩ CNTT:
– Mở rộng kiến thức chuyên môn ở những lĩnh vực mà bậc đại học chưa đi sâu, chẳng hạn như ngành Robot trí tuệ nhân tạo là gì hay các hệ thống tính toán phức tạp
– Xây dựng mạng lưới quan hệ với giảng viên, chuyên gia và các học viên cùng ngành, tạo nền tảng cho hợp tác nghề nghiệp về sau
– Phát triển năng lực tư duy phản biện, phân tích vấn đề và nghiên cứu khoa học, vốn là những kỹ năng cần thiết cho vị trí quản lý kỹ thuật
– Một số tổ chức, đặc biệt là cơ quan nhà nước hoặc tập đoàn lớn, có chính sách ưu tiên ứng viên có bằng sau đại học khi xét thăng tiến
Bằng thạc sĩ không tự động nâng cao thu nhập, nhưng nó mở ra cánh cửa để bạn tiếp cận những vị trí đòi hỏi chiều sâu chuyên môn mà bậc cử nhân khó đáp ứng.
2. Những hạn chế cần lường trước
Học thạc sĩ CNTT cũng có mặt trái mà bạn nên cân nhắc kỹ trước khi đăng ký.
Chi phí và thời gian
Học phí thạc sĩ CNTT tại Việt Nam dao động từ vài chục triệu đến hơn trăm triệu đồng tùy trường và hình thức đào tạo. Nếu bạn đang đi làm, việc dành 1,5 đến 2 năm vừa học vừa làm sẽ ảnh hưởng đến thời gian nghỉ ngơi. Với người chọn nghỉ việc để học toàn thời gian, chi phí cơ hội còn bao gồm thu nhập bị mất trong giai đoạn học.
Chương trình đào tạo chưa đồng đều
Không phải tất cả chương trình thạc sĩ CNTT đều có chất lượng tương đương. Một số trường đại học cập nhật giáo trình nhanh, sát với nhu cầu thực tế của ngành, nhưng cũng có nơi giáo trình còn nặng về lý thuyết. Vì vậy, bạn nên tìm hiểu kỹ nội dung chương trình, đội ngũ giảng viên và phản hồi từ các cựu học viên trước khi ra quyết định.
Kinh nghiệm thực tế vẫn là yếu tố then chốt
Trong ngành CNTT, nhiều nhà tuyển dụng đánh giá kinh nghiệm thực chiến ngang bằng hoặc cao hơn bằng cấp. Một lập trình viên có 3 đến 5 năm kinh nghiệm với portfolio dự án ấn tượng có thể được đánh giá cao hơn ứng viên chỉ có bằng thạc sĩ nhưng thiếu trải nghiệm thực tế. Nếu bạn đang làm tốt trong vai trò hiện tại và ngành nghề không yêu cầu bằng cao học, thì kinh nghiệm thực tế có thể mang lại giá trị lớn hơn.
3. Ai nên cân nhắc học thạc sĩ CNTT?
Quyết định học hay không phụ thuộc vào mục tiêu nghề nghiệp và hoàn cảnh cá nhân. Dưới đây là một số trường hợp mà việc học thạc sĩ thường mang lại giá trị rõ ràng hơn.
Bạn có thể tham khảo các vị trí tuyển dụng tại chuyên mục việc làm Công nghệ thông tin để hình dung rõ hơn nhu cầu thị trường.
– Người muốn chuyển sang vai trò nghiên cứu hoặc giảng dạy tại trường đại học, viện nghiên cứu, nơi bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ là yêu cầu bắt buộc
– Người làm việc trong các lĩnh vực chuyên sâu như ngành An toàn thông tin là gì ra trường làm gì hay khoa học dữ liệu, nơi kiến thức nâng cao tạo khác biệt lớn
– Người muốn thăng tiến lên vị trí quản lý kỹ thuật tại các tổ chức có quy chế ưu tiên bằng cấp sau đại học
– Người có kế hoạch làm việc ở nước ngoài, vì một số quốc gia ưu tiên cấp visa lao động cho ứng viên có trình độ cao
Ngược lại, nếu bạn đang ở giai đoạn đầu sự nghiệp và chưa xác định rõ hướng chuyên sâu, việc tích lũy thêm kinh nghiệm thực tế trước rồi mới quyết định học cao học có thể là phương án hợp lý hơn.
4. Các hướng chuyên sâu phổ biến khi học thạc sĩ CNTT
Chương trình thạc sĩ CNTT hiện nay cung cấp nhiều nhánh chuyên ngành để học viên lựa chọn theo định hướng nghề nghiệp. Hiểu rõ các hướng này sẽ giúp bạn đánh giá tấm bằng thạc sĩ có thực sự phục vụ mục tiêu của mình hay không.
– Trí tuệ nhân tạo và học máy: phù hợp nếu bạn muốn làm việc trong lĩnh vực phát triển các hệ thống tự động, xử lý ngôn ngữ tự nhiên hoặc thị giác máy tính
– An toàn thông tin và bảo mật mạng: nhu cầu nhân sự có chuyên môn cao trong lĩnh vực này đang tăng, đặc biệt khi các tổ chức đẩy mạnh chuyển đổi số
– Khoa học dữ liệu và phân tích: liên quan mật thiết đến nhiều ngành khác, bao gồm cả ngành Công nghệ tài chính ra trường làm gì hay ngành Kinh tế số là gì
– Kỹ thuật phần mềm nâng cao: tập trung vào kiến trúc hệ thống, quản lý dự án phần mềm quy mô lớn và các phương pháp phát triển hiện đại
Nếu bạn vẫn đang tìm hiểu thêm về các ngành liên quan ở bậc đại học, có thể tham khảo bài viết về học ngành Khoa học máy tính ra trường làm gì để so sánh với hướng đi thạc sĩ.
5. Một số gợi ý khi chọn chương trình thạc sĩ CNTT
Nếu đã xác định muốn học, việc chọn đúng chương trình sẽ ảnh hưởng lớn đến kết quả. Dưới đây là một số tiêu chí nên xem xét.
– Nội dung chương trình: Ưu tiên trường có giáo trình cập nhật, kết hợp lý thuyết và thực hành dự án
– Đội ngũ giảng viên: Ưu tiên trường có giảng viên từng làm việc thực tế trong ngành
– Hình thức đào tạo: Cân nhắc giữa học toàn thời gian và bán thời gian, học trực tiếp hoặc kết hợp trực tuyến, tùy thuộc vào lịch trình công việc của bạn
– Cơ hội kết nối: Chương trình có mạng lưới cựu sinh viên mạnh và hợp tác doanh nghiệp sẽ tạo thêm lợi thế
6. Câu hỏi thường gặp
Học thạc sĩ CNTT mất bao lâu?
Thời gian đào tạo phổ biến là từ 1,5 đến 2 năm đối với hình thức toàn thời gian. Với chương trình bán thời gian hoặc vừa học vừa làm, thời gian có thể kéo dài đến 3 năm tùy trường.
Có cần kinh nghiệm làm việc trước khi học thạc sĩ CNTT không?
Phần lớn chương trình chỉ yêu cầu bằng cử nhân phù hợp. Tuy nhiên, có một đến hai năm kinh nghiệm đi làm sẽ giúp bạn tiếp thu kiến thức nâng cao dễ dàng hơn và xác định rõ hướng chuyên sâu phù hợp.
Học thạc sĩ CNTT có giúp tăng thu nhập không?
Bằng thạc sĩ có thể là một trong những yếu tố giúp bạn tiếp cận các vị trí có mức đãi ngộ tốt hơn, nhưng thu nhập thực tế còn phụ thuộc vào kinh nghiệm, năng lực và nhu cầu thị trường tại thời điểm đó.
Câu hỏi có nên học thạc sĩ Công nghệ thông tin không có đáp án chung cho mọi người. Nếu mục tiêu nghề nghiệp đòi hỏi kiến thức chuyên sâu, tấm bằng thạc sĩ có thể là bước đầu tư xứng đáng. Ngược lại, nếu ngành nghề coi trọng kinh nghiệm hơn bằng cấp, bạn có thể cân nhắc các hình thức nâng cao năng lực khác. Hãy đánh giá kỹ hoàn cảnh cá nhân và mục tiêu dài hạn trước khi quyết định.
Minh An
Nội dung trong bài mang tính tham khảo và định hướng tổng quan; cơ hội nghề nghiệp và thu nhập thực tế có thể khác nhau tùy thuộc vào năng lực, kinh nghiệm, vị trí, doanh nghiệp và thời điểm thị trường.