Khi nhắc đến ngành sân khấu điện ảnh, nhiều người thường liên tưởng đến ánh đèn sân khấu rực rỡ hay những thước phim giàu cảm xúc. Thực tế, đây là một lĩnh vực đào tạo bài bản, nơi người học được trang bị từ kiến thức nền tảng đến kỹ năng chuyên sâu để có thể bước vào thế giới nghệ thuật đầy sáng tạo. Vậy ngành học này bao gồm những gì và hành trình theo đuổi ra sao?
Ngành sân khấu điện ảnh là gì?
Ngành sân khấu điện ảnh là lĩnh vực đào tạo và nghiên cứu chuyên sâu về nghệ thuật biểu diễn và nghệ thuật hình ảnh. Đây là nơi kết hợp giữa sáng tạo, kỹ thuật và cảm xúc để hình thành nên các tác phẩm nghệ thuật có sức lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội.
Sân khấu tập trung vào nghệ thuật trình diễn trực tiếp, bao gồm kịch nói, nhạc kịch, cải lương, múa và nhiều loại hình khác. Điện ảnh lại gắn liền với phim ảnh, truyền hình và các sản phẩm hình ảnh chuyển động, đòi hỏi quy trình sản xuất từ kịch bản, diễn xuất, quay phim cho đến hậu kỳ.
Một vở diễn hay một thước phim đều có chung sứ mệnh: chạm đến cảm xúc con người
Việc phân biệt rõ giữa sân khấu và điện ảnh giúp người học định hình con đường phát triển phù hợp: sân khấu thiên về sự tương tác trực tiếp với khán giả, còn điện ảnh khai thác sức mạnh của hình ảnh, kỹ thuật và công nghệ để truyền tải câu chuyện. Dù khác biệt, cả hai đều chung mục tiêu nuôi dưỡng nghệ thuật và mang lại giá trị thẩm mỹ, cảm xúc cho cộng đồng.
Ngành sân khấu điện ảnh học những gì?
Ngành sân khấu điện ảnh cung cấp cho sinh viên một chương trình học toàn diện, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành nhằm hình thành tư duy nghệ thuật cùng kỹ năng nghề nghiệp. Người học sẽ được tiếp cận các môn cơ bản như lịch sử sân khấu, mỹ học, lý luận điện ảnh, kịch bản học để nắm vững nền tảng kiến thức cần thiết.
Song song với đó, sinh viên được đào tạo chuyên sâu qua những học phần thực hành như diễn xuất, đạo diễn, quay phim, thiết kế mỹ thuật, hóa trang, âm thanh và ánh sáng. Đây là những kỹ năng trực tiếp gắn liền với môi trường biểu diễn và sản xuất phim ảnh, giúp người học rèn luyện năng lực sáng tạo cũng như sự linh hoạt trong xử lý tình huống nghệ thuật.
Chương trình thường được phân bổ theo từng giai đoạn: giai đoạn đầu chú trọng kiến thức nền tảng và rèn luyện năng khiếu; giai đoạn sau tập trung vào chuyên ngành và thực hành dự án, bao gồm dựng vở kịch, sản xuất phim ngắn hay tham gia các buổi diễn tập. Cách tiếp cận này giúp sinh viên không chỉ có kiến thức toàn diện mà còn tích lũy trải nghiệm thực tế để sẵn sàng bước vào môi trường nghệ thuật chuyên nghiệp.
Xét tuyển và điểm chuẩn ngành sân khấu điện ảnh
Để theo học ngành sân khấu điện ảnh, thí sinh cần tham gia xét tuyển theo các tổ hợp môn và phần thi năng khiếu đặc thù. Các tổ hợp phổ biến thường gặp là S00 (Ngữ văn, Năng khiếu 1, Năng khiếu 2), S01 (Ngữ văn, Toán, Năng khiếu), C00 (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý) và một số tổ hợp khác như D01 (Ngữ văn, Toán, Tiếng Anh) kết hợp cùng môn năng khiếu.
Trong đó, các môn năng khiếu đóng vai trò then chốt, bao gồm diễn xuất, đạo diễn, múa, hát hoặc quay phim. Mỗi trường có cách tổ chức thi khác nhau, có nơi kết hợp phỏng vấn để đánh giá sự tự tin, khả năng biểu đạt và tố chất nghệ thuật của thí sinh. Vì vậy, việc luyện tập kỹ năng biểu diễn, nắm vững kiến thức văn hóa và chuẩn bị tâm lý vững vàng là yếu tố quan trọng để đạt kết quả tốt.
Về điểm chuẩn, ngành này thường dao động ở mức trung bình khá so với các ngành nghệ thuật khác, tuy nhiên có sự chênh lệch giữa từng trường và từng năm. Các trường đầu ngành như Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội hay TP.HCM có điểm chuẩn cao hơn, đặc biệt ở các chuyên ngành đạo diễn và diễn viên. Xu hướng chung trong vài năm gần đây là điểm chuẩn có sự ổn định, nhưng chỉ tiêu tuyển sinh khá giới hạn nên mức cạnh tranh vẫn cao.
Nhìn chung, việc xét tuyển vào ngành sân khấu điện ảnh không chỉ dựa vào điểm văn hóa mà còn đòi hỏi khả năng nghệ thuật nổi bật, sự sáng tạo và bản lĩnh thể hiện cá tính nghệ sĩ của mỗi thí sinh.
Ngành sân khấu điện ảnh ở những trường nào?
Ngành sân khấu điện ảnh hiện được giảng dạy tại một số trường đại học và học viện nghệ thuật trọng điểm trong cả nước, trong đó nổi bật nhất là Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội và Đại học Sân khấu Điện ảnh TP.HCM. Đây là hai cơ sở đào tạo lâu đời, có đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm, đồng thời sở hữu nhiều nghệ sĩ, đạo diễn, diễn viên tên tuổi từng theo học.
Ngoài hai trường chuyên biệt, một số cơ sở đào tạo khác cũng có khoa hoặc chuyên ngành liên quan, thường tập trung vào mảng truyền hình, sản xuất phim, mỹ thuật điện ảnh hoặc thiết kế sân khấu. Các trường này chú trọng đến việc kết hợp nghệ thuật biểu diễn với công nghệ hiện đại, nhằm giúp sinh viên có môi trường rèn luyện đa dạng, phù hợp với xu hướng sáng tạo mới.
Bên cạnh chương trình chính quy, hiện nay còn có các khóa đào tạo ngắn hạn, chương trình liên kết quốc tế hoặc hợp tác với các học viện nghệ thuật nước ngoài. Đây là lựa chọn dành cho những bạn trẻ muốn mở rộng kiến thức, trải nghiệm môi trường học tập đa văn hóa và tiếp cận những phương pháp giảng dạy tiên tiến. Nhờ vậy, sinh viên có thêm cơ hội trau dồi kỹ năng và tiếp cận gần hơn với thị trường nghệ thuật quốc tế.
Ngành sân khấu điện ảnh cần tố chất gì?
Theo đuổi ngành sân khấu điện ảnh không chỉ dựa trên đam mê mà còn đòi hỏi người học sở hữu những tố chất đặc thù để có thể phát triển lâu dài. Trước hết là khả năng sáng tạo và trí tưởng tượng phong phú, giúp xây dựng nên nhân vật, câu chuyện hoặc hình ảnh độc đáo, khác biệt. Song song với đó, sự biểu cảm và khả năng truyền tải cảm xúc cũng là yếu tố quan trọng, bởi nghệ thuật sân khấu và điện ảnh hướng đến việc chạm đến trái tim người xem.
Ngoài năng khiếu nghệ thuật, người học còn cần những phẩm chất hỗ trợ như sự kiên nhẫn, tinh thần kỷ luật và khả năng làm việc nhóm. Trong môi trường nghệ thuật, mỗi tác phẩm thường là kết quả của tập thể gồm biên kịch, đạo diễn, diễn viên, quay phim, kỹ thuật viên… Vì vậy, tinh thần hợp tác và khả năng lắng nghe, thấu hiểu đồng đội sẽ góp phần quan trọng vào thành công của dự án.
Bên cạnh đó, sự linh hoạt, dám thử thách và khả năng thích nghi với thay đổi cũng là yếu tố không thể thiếu. Nghệ thuật sân khấu và điện ảnh luôn vận động, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ công nghệ và xu hướng xã hội, nên những ai biết làm mới mình và giữ được niềm đam mê sẽ dễ dàng khẳng định vị trí trong ngành.
Học phí ngành sân khấu điện ảnh
Học phí của ngành sân khấu điện ảnh thường dao động tùy theo từng cơ sở đào tạo và loại hình trường công lập hay dân lập. Tại các trường công lập chuyên ngành như Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội hay TP.HCM, mức học phí thường ở mức vừa phải, phù hợp với mặt bằng chung của các ngành nghệ thuật, dao động từ vài triệu đến khoảng mười triệu đồng mỗi học kỳ. Trong khi đó, tại các trường ngoài công lập hoặc có chương trình liên kết quốc tế, học phí có thể cao hơn đáng kể do cơ sở vật chất hiện đại và phương pháp giảng dạy đa dạng.
Ngoài học phí chính khóa, sinh viên còn cần chuẩn bị thêm chi phí cho các hoạt động thực hành, sản xuất phim ngắn, dựng vở kịch hay mua sắm đạo cụ, trang phục. Đây là những phần quan trọng trong quá trình học, giúp người học rèn luyện kỹ năng thực tế, nhưng cũng đồng nghĩa với việc gia tăng chi phí học tập.
Để hỗ trợ sinh viên, nhiều trường áp dụng chính sách học bổng dành cho những bạn có năng khiếu nổi bật, đạt thành tích cao hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Một số trường cũng triển khai chương trình miễn giảm học phí theo quy định của Nhà nước. Nhờ đó, sinh viên có thể yên tâm theo đuổi đam mê nghệ thuật mà không bị rào cản tài chính chi phối quá nhiều.
Cơ hội việc làm ngành sân khấu điện ảnh
Ngành sân khấu điện ảnh mở ra nhiều hướng đi cho sinh viên sau khi tốt nghiệp nhờ nhu cầu ngày càng lớn của xã hội đối với các sản phẩm giải trí và nghệ thuật. Truyền hình, điện ảnh, sân khấu kịch, web drama, game show và nền tảng số đang phát triển mạnh mẽ, tạo ra môi trường làm việc đa dạng cho những ai theo đuổi nghề.
Trong lĩnh vực điện ảnh, sinh viên có thể tham gia vào quá trình sản xuất phim với nhiều vai trò khác nhau như đạo diễn, biên kịch, quay phim, dựng phim hay diễn viên. Ở mảng sân khấu, cơ hội đến từ các đoàn kịch, nhà hát, chương trình nghệ thuật biểu diễn, nơi cần đội ngũ diễn viên, đạo diễn và thiết kế sân khấu chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, sự bùng nổ của các nền tảng trực tuyến còn mở ra hướng phát triển cho các nhà sản xuất nội dung độc lập, từ làm phim ngắn, vlog cho đến chương trình trực tiếp.
Triển vọng trong vòng 5–10 năm tới cho thấy nhu cầu nhân lực trong ngành vẫn duy trì ở mức cao, đặc biệt khi ngành giải trí Việt Nam đang dần hội nhập quốc tế. Điều này đồng nghĩa với việc những người có tài năng, kỹ năng và sự sáng tạo sẽ có cơ hội khẳng định bản thân và tiến xa hơn trong sự nghiệp nghệ thuật.
Mức lương ngành sân khấu điện ảnh
Mức lương trong ngành sân khấu điện ảnh phụ thuộc nhiều vào vị trí công việc, kinh nghiệm cũng như mức độ nổi tiếng của từng cá nhân. Với sinh viên mới ra trường, mức thu nhập khởi điểm thường dao động từ 7 đến 10 triệu đồng/tháng ở các vị trí như quay phim, biên tập, kỹ thuật hậu kỳ hoặc trợ lý đạo diễn. Diễn viên trẻ khi tham gia các dự án phim truyền hình, web drama hoặc sân khấu kịch có thể nhận mức cát-xê theo vai diễn, thường dao động từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng cho mỗi lần biểu diễn hay tập phim.
Khi đã tích lũy kinh nghiệm và có chỗ đứng nhất định, thu nhập có thể tăng lên đáng kể. Một đạo diễn, biên kịch hoặc quay phim có kinh nghiệm có thể nhận mức lương từ 20 đến 30 triệu đồng/tháng, chưa kể các khoản thù lao riêng cho từng dự án lớn. Với những nghệ sĩ, diễn viên có tên tuổi, mức thu nhập thậm chí có thể lên đến hàng trăm triệu đồng mỗi tháng nhờ hợp đồng quảng cáo, dự án điện ảnh hoặc các show truyền hình.
Ngoài công việc trong nước, một số cá nhân còn mở rộng sang hợp tác quốc tế hoặc tham gia liên hoan phim, dự án hợp tác với nước ngoài. Đây là cơ hội để nâng cao thu nhập, đồng thời khẳng định giá trị bản thân trong thị trường nghệ thuật toàn cầu. Như vậy, mức lương trong ngành không cố định, nhưng luôn có khả năng tăng trưởng theo năng lực và độ lan tỏa của mỗi người trong giới nghệ thuật.
Học ngành sân khấu điện ảnh ra làm gì?
Sau khi tốt nghiệp ngành sân khấu điện ảnh, sinh viên có thể đảm nhận nhiều công việc gắn liền với chuyên môn đã được đào tạo. Những bạn có năng khiếu biểu diễn thường lựa chọn con đường trở thành diễn viên sân khấu, điện ảnh hoặc truyền hình. Đây là công việc đòi hỏi sự sáng tạo, khả năng nhập vai và kỹ năng biểu cảm để truyền tải cảm xúc đến khán giả.
Bên cạnh đó, sinh viên cũng có thể phát triển ở các vị trí phía sau hậu trường như biên kịch, đạo diễn, quay phim, dựng phim, thiết kế mỹ thuật sân khấu hoặc kỹ thuật ánh sáng – âm thanh. Đây là những công việc ít xuất hiện trước công chúng nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên thành công của một tác phẩm nghệ thuật.
Ngoài hệ thống sân khấu và điện ảnh truyền thống, người học còn có thể mở rộng sang lĩnh vực truyền thông và giải trí hiện đại. Việc tham gia sản xuất phim ngắn, web drama, nội dung trực tuyến trên YouTube, TikTok hay các nền tảng số khác cũng là hướng đi hấp dẫn cho những ai muốn tự do sáng tạo. Thực tế đã có nhiều bạn trẻ khẳng định tên tuổi từ con đường này và dần trở thành gương mặt quen thuộc với công chúng.
Như vậy, học ngành sân khấu điện ảnh không giới hạn trong một vai trò duy nhất mà mở ra nhiều lựa chọn nghề nghiệp đa dạng, từ biểu diễn, sáng tác đến sản xuất và sáng tạo nội dung, tùy theo sở trường và định hướng của mỗi người.
Giải đáp thắc mắc về ngành sân khấu điện ảnh
Có cần năng khiếu mới học được không?
Năng khiếu là lợi thế nhưng không phải yếu tố duy nhất. Quá trình đào tạo sẽ giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng, phát triển sự tự tin và khả năng biểu đạt, miễn là có niềm đam mê và tinh thần kiên trì.
Sinh viên có thể làm thêm trong lúc học không?
Hoàn toàn có thể. Nhiều sinh viên tham gia diễn xuất, quay phim, dựng phim ngắn hoặc làm cộng tác viên tại các đoàn nghệ thuật để tích lũy kinh nghiệm và tăng thu nhập.
Bằng cấp có giá trị khi làm việc quốc tế không?
Bằng cấp của các trường sân khấu điện ảnh tại Việt Nam có giá trị trong nước, đồng thời là nền tảng để tiếp tục học nâng cao hoặc tham gia các dự án quốc tế. Tuy nhiên, để phát triển ở môi trường toàn cầu, sinh viên cần bổ sung thêm ngoại ngữ và kỹ năng chuyên môn theo chuẩn quốc tế.
Ngành sân khấu điện ảnh không chỉ mang đến môi trường đào tạo nghệ thuật chuyên sâu mà còn góp phần nuôi dưỡng những tài năng sáng tạo cho đời sống văn hóa. Với sự kết hợp giữa kiến thức nền tảng, rèn luyện kỹ năng thực hành và định hướng nghề nghiệp đa dạng, người học có thể tự tin khẳng định bản thân trong lĩnh vực nghệ thuật đang ngày càng phát triển. Đây là hành trình nhiều thử thách nhưng cũng đầy giá trị và ý nghĩa.
Trí Nhân