Thu nhập vãng lai là gì? Công thức tính và hướng dẫn khai thuế

Thu nhập vãng lai là gì? Liệu đó chỉ là vài khoản thù lao nhỏ lẻ hay còn ẩn chứa những quy định tài chính quan trọng mà bạn có thể đang vô tình bỏ qua? Hãy cùng khám phá để biết vì sao thu nhập vãng lai có thể ảnh hưởng đến kế hoạch tài chính của bạn nhiều hơn bạn nghĩ nhé.

Thu nhập vãng lai là gì?

Thu nhập vãng lai là những khoản thu nhập phát sinh không thường xuyên, không ổn định và không gắn với hợp đồng lao động dài hạn, như thù lao làm thêm, tiền hoa hồng nhỏ lẻ hoặc các khoản chi trả ngắn hạn khác.

Theo Điểm c Khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, các khoản thù lao được chi trả theo những hình thức sau được xem là thu nhập vãng lai, bao gồm:

Khoản hoa hồng từ hoạt động môi giới hoặc từ việc làm đại lý phân phối hàng hóa;
Khoản chi trả khi tham gia các đề tài nghiên cứu khoa học – kỹ thuật, các dự án hay đề án;
Tiền nhuận bút theo quy định về chế độ nhuận bút;
Thù lao nhận được khi tham gia giảng dạy, biểu diễn văn hóa – nghệ thuật, thể dục – thể thao;
Tiền công từ việc thực hiện quảng cáo, cung cấp các dịch vụ khác hoặc các khoản thù lao tương tự.

Công thức, cách tính thuế thu nhập vãng lai

Cùng với thắc mắc thu nhập vãng lai là gì thì thu nhập vãng lai có nộp thuế thu nhập cá nhân không cũng được nhiều người quan tâm.

Theo quy định tại Điểm i Khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC:

Khi cá nhân hoặc tổ chức chi trả tiền công, tiền thù lao hay các khoản chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng và mỗi lần chi trả từ 2.000.000 đồng trở lên, thì phải thực hiện khấu trừ thuế TNCN trước khi thanh toán cho người nhận;
Thu nhập vãng lai của cá nhân được áp dụng thuế suất 10%.

Mức thuế thu nhập cá nhân phải nộp đối với khoản thu nhập vãng lai được xác định theo công thức:

Thuế TNCN = Thu nhập vãng lai × Thuế suất 10%

Hướng dẫn kê khai thuế thu nhập vãng lai

Nơi nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập vãng lai

Việc nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN từ thu nhập vãng lai được quy định như sau:

Đối với tổ chức chi trả thu nhập:

Tổ chức thực hiện chi trả tiền lương, tiền công phải nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN tại cơ quan thuế trực tiếp quản lý tổ chức đó.

Đối với cá nhân tự quyết toán với cơ quan thuế:

Trường hợp cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công tại từ hai nguồn trở lên, nơi nộp hồ sơ được xác định tùy theo từng tình huống:

Nếu cá nhân đăng ký giảm trừ gia cảnh cho bản thân tại tổ chức trả thu nhập nào, thì nộp hồ sơ quyết toán tại cơ quan thuế quản lý tổ chức đó.
Nếu cá nhân chưa đăng ký giảm trừ gia cảnh ở bất kỳ đơn vị nào, thì nộp hồ sơ tại cơ quan thuế nơi cư trú.

Nếu cá nhân cư trú không ký HĐLĐ, ký HĐLĐ dưới 3 tháng hoặc hợp đồng dịch vụ, và thu nhập tại một hay nhiều nơi đã bị khấu trừ thuế 10%, thì nộp hồ sơ tại cơ quan thuế nơi cá nhân cư trú.
Nếu cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công tại một hoặc nhiều nơi nhưng khi quyết toán không còn làm việc ở bất kỳ đơn vị nào, thì nộp hồ sơ tại cơ quan thuế nơi cư trú.

Theo Khoản 8 Điều 11 Nghị định 126/2020/NĐ-CP, khi cá nhân thực hiện khai và nộp tờ khai quyết toán thuế TNCN trực tuyến tại trang https://canhan.gdt.gov.vn, hệ thống sẽ tự động hỗ trợ xác định đúng cơ quan thuế dựa trên thông tin về nghĩa vụ thuế phát sinh trong năm do cá nhân cung cấp.

Hồ sơ quyết toán thuế thu nhập vãng lai

Để thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân từ thu nhập vãng lai, người nộp thuế cần chuẩn bị các loại giấy tờ sau:

Tờ khai quyết toán thuế TNCN theo mẫu 02/QTT-TNCN, ban hành kèm theo Phụ lục II Thông tư 80/2021/TT-BTC;
Phụ lục bảng kê giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc, mẫu 02-1/BK-QTT-TNCN, ban hành kèm theo Phụ lục II Thông tư 80/2021/TT-BTC;
Bản sao các chứng từ chứng minh số thuế đã khấu trừ, số thuế tạm nộp trong năm, và số thuế đã nộp ở nước ngoài (nếu có);
Hồ sơ đăng ký người phụ thuộc, trong trường hợp người nộp thuế chưa thực hiện đăng ký người phụ thuộc tại thời điểm quyết toán.

Thủ tục quyết toán thuế thu nhập vãng lai

Nộp hồ sơ quyết toán thuế trực tiếp

Cá nhân hoặc tổ chức nộp hồ sơ quyết toán thuế tại cơ quan thuế nơi cá nhân cư trú hoặc cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức/cá nhân chi trả thu nhập, theo hướng dẫn đã nêu;
Cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ và tiến hành xử lý, kiểm tra thông tin.

Nộp hồ sơ quyết toán thuế trực tuyến (online)

Đăng nhập vào hệ thống thuế điện tử của Tổng cục Thuế;
Nhập mã số thuế (MST) và mã kiểm tra, sau đó chọn “Tiếp tục”;
Chọn mục “Quyết toán thuế” rồi chọn tiếp “Kê khai trực tuyến”;
Điền đầy đủ thông tin tờ khai quyết toán thuế, bao gồm: tên người gửi, địa chỉ, số điện thoại, email; chọn tờ khai quyết toán thuế TNCN số 02/QTT-TNCN và cơ quan thuế để quyết toán;
Thực hiện khai tờ khai;
Kết xuất tờ khai dưới định dạng XML;
Chọn “Nộp tờ khai”, nhập mã kiểm tra, hệ thống sẽ thông báo nộp tờ khai thành công;
In tờ khai thành 2 bản và ký tên người nộp thuế;
Mang CCCD/CMND, chứng từ khấu trừ thuế và tờ khai đã in có chữ ký đến Bộ phận Một cửa của cơ quan thuế nơi đã nộp tờ khai để hoàn tất thủ tục.

Trường hợp được miễn thuế thu nhập vãng lai

Người lao động có thể được miễn thuế TNCN từ thu nhập vãng lai nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

Mỗi lần nhận thu nhập dưới 2.000.000 đồng;

Không ký hợp đồng lao động hoặc chỉ ký hợp đồng dưới 3 tháng;
Chỉ có một nguồn thu nhập duy nhất từ thu nhập vãng lai và thuộc diện phải khấu trừ thuế;
Tổng thu nhập chịu thuế ước tính trong năm, sau khi được giảm trừ gia cảnh, chưa vượt quá mức phải nộp thuế (tối đa 132.000.000 đồng/năm đối với người lao động không có người phụ thuộc).

Nếu đáp ứng đủ các điều kiện trên, cá nhân có thể lập bản cam kết theo mẫu 08/CK-TNCN (ban hành kèm Thông tư 80/2021/TT-BTC), từ đó không bị khấu trừ thuế TNCN.

Lưu ý:

Cá nhân phải đăng ký thuế và có mã số thuế cá nhân (MST) tại thời điểm lập cam kết;
Cá nhân chịu toàn bộ trách nhiệm về tính chính xác của bản cam kết, và nếu cơ quan thuế phát hiện sai sót, sẽ bị xử lý theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Mức phạt đối với cá nhân không nộp thuế thu nhập vãng lai

Khoản 1 Điều 42 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 05/12/2020, đã quy định rõ ràng về mức phạt khi chậm nộp thuế TNCN, vì vậy người nộp thuế cần đảm bảo nộp đúng hoặc trước hạn.

Cụ thể, mức phạt vi phạm hành chính đối với thuế TNCN là 0,05%/ngày tính trên số thuế chậm nộp. Số tiền phạt được tính từ ngày tiếp theo sau ngày hết hạn nộp thuế cho đến khi người nộp thuế hoàn tất toàn bộ số thuế còn thiếu, bao gồm cả ngày lễ và cuối tuần.

Giải đáp câu hỏi thường gặp về thu nhập vãng lai

Thu nhập vãng lai nhận từ nước ngoài có phải khai báo tại Việt Nam không?
Cá nhân cư trú tại Việt Nam phải khai báo cả thu nhập phát sinh ở nước ngoài. Khoản thu này được cộng vào tổng thu nhập để tính nghĩa vụ thuế, trừ trường hợp quốc gia chi trả và Việt Nam có ký hiệp định tránh đánh thuế hai lần.

Thu nhập vãng lai từ làm cộng tác viên online cho nền tảng nước ngoài có chịu thuế?
Nếu cá nhân cư trú tại Việt Nam nhận tiền từ nền tảng nước ngoài, khoản thu đó vẫn thuộc diện tính thuế thu nhập cá nhân. Việc thanh toán qua ví điện tử, tài khoản ngân hàng hay nền tảng quốc tế không làm thay đổi nghĩa vụ thuế.

Người không cư trú tại Việt Nam nhưng phát sinh thu nhập vãng lai trong nước có bị đánh thuế?
Người không cư trú vẫn phải nộp thuế đối với khoản thu nhập có nguồn gốc tại Việt Nam. Thuế được tính theo tỷ lệ phần trăm cố định trên thu nhập, không áp dụng biểu thuế lũy tiến và không được hưởng các khoản giảm trừ như cá nhân cư trú.

Việc nắm rõ thu nhập vãng lai là gì không chỉ giúp mỗi cá nhân hiểu đúng bản chất các khoản thu nhập ngoài công việc chính mà còn hỗ trợ trong việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và quản lý tài chính cá nhân hiệu quả. Nếu có thắc mắc nào về thu nhập vãng lai, hãy chia sẻ cùng CareerLink nhé.

Trí Nhân

Blog