Ngành y học không chỉ dành cho con người. Thị trường thú cưng tăng trưởng rõ rệt đang khiến nhiều bạn trẻ cân nhắc câu hỏi có nên học ngành thú y. Trước khi quyết định, cần hiểu rõ chương trình đào tạo 5–5,5 năm, yêu cầu hành nghề theo Luật Thú y 2015 và những cơ hội lẫn thách thức thực tế mà nghề này đặt ra.
1. Ngành thú y học gì và học ở đâu?
Bác sĩ thú y không đơn thuần là người chữa bệnh cho thú cưng. Đây là ngành khoa học ứng dụng rộng, đào tạo kiến thức từ giải phẫu, sinh lý, dược lý thú y đến kiểm dịch động vật và an toàn thực phẩm có nguồn gốc động vật. Sinh viên cần phân biệt rõ ngành thú y với ngành chăn nuôi — hai ngành liên quan nhưng hoàn toàn khác nhau về mục tiêu và chương trình học.
Thời gian đào tạo bậc đại học thường từ 5 đến 5,5 năm, tùy theo trường. Giai đoạn đầu tập trung lý thuyết nền tảng (giải phẫu, mô phôi, sinh lý, vi sinh, ký sinh trùng), nửa sau thiên về thực hành lâm sàng, thực tập tại cơ sở thú y hoặc trang trại.
Một số trường đào tạo ngành thú y uy tín tại Việt Nam:
– Học viện Nông nghiệp Việt Nam (Hà Nội) — một trong những cơ sở lâu đời nhất và có chương trình đào tạo thú y quy mô lớn nhất phía Bắc.
– Đại học Nông Lâm TP.HCM — thế mạnh về thực hành lâm sàng, hợp tác nhiều phòng khám thú y và trang trại phía Nam.
– Đại học Cần Thơ — lựa chọn phổ biến cho sinh viên vùng Đồng bằng sông Cửu Long, chú trọng thú y thủy sản và chăn nuôi đại gia súc.
– Đại học Huế (Trường Nông Lâm) — phù hợp cho sinh viên miền Trung, có chương trình liên kết thực tập tại các tỉnh lân cận.
Lựa chọn trường phụ thuộc vào vùng địa lý và định hướng chuyên môn: phía Bắc ưu tiên Học viện Nông nghiệp, phía Nam phù hợp với Nông Lâm TP.HCM. Điểm chuẩn dao động 18–24 điểm (tổ hợp B00, B08) — cần theo dõi đề án tuyển sinh chính thức từng năm.
2. Cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp ngành thú y
Tốt nghiệp ngành thú y mở ra nhiều hướng nghề nghiệp khác nhau, không chỉ giới hạn ở phòng khám thú cưng. Điều quan trọng cần biết: theo Luật Thú y 2015, bác sĩ thú y muốn hành nghề khám chữa bệnh phải có chứng chỉ hành nghề thú y do cơ quan nhà nước cấp. Đây là yêu cầu pháp lý bắt buộc, không thể bỏ qua.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về thị trường tuyển dụng, các vị trí đang tuyển dụng trong lĩnh vực việc làm thú ý — bao gồm cả thú y và y sinh — được cập nhật thường xuyên trên CareerLink.
“Ngành thú y không chỉ là nghề chữa bệnh cho động vật — đây còn là tuyến phòng thủ quan trọng bảo vệ sức khỏe cộng đồng thông qua kiểm soát dịch bệnh lây từ động vật sang người.” — Quan điểm được nhấn mạnh trong nhiều tài liệu của Tổ chức Thú y Thế giới (OIE).
Các hướng nghề nghiệp chính sau khi tốt nghiệp:
– Bác sĩ thú y phòng khám thú cưng (Pet clinic): Khám, chẩn đoán, điều trị bệnh cho chó, mèo và các thú cưng nhỏ. Nhu cầu được ghi nhận tăng tại một số đô thị lớn trong giai đoạn gần đây, tuy nhiên mức độ tuyển dụng thực tế phụ thuộc vào vị trí địa lý và thời điểm.
– Kiểm dịch viên động vật: Làm việc tại cửa khẩu, sân bay, cảng biển hoặc cơ quan thú y tỉnh/thành — kiểm tra động vật xuất nhập khẩu, kiểm soát dịch bệnh xuyên biên giới.
– Chuyên viên an toàn thực phẩm nguồn gốc động vật: Kiểm tra vệ sinh thú y tại lò mổ, cơ sở chế biến thực phẩm, tham gia hệ thống kiểm soát chất lượng thịt gia súc gia cầm.
– Bác sĩ thú y trong chăn nuôi công nghiệp: Phụ trách sức khỏe đàn gia súc, gia cầm tại các trang trại lớn (thường ở vị trí Farm Vet hoặc Technical Service). Nhiều tập đoàn chăn nuôi nước ngoài có chi nhánh tại Việt Nam tuyển dụng vị trí này.
Hai hướng khác ít được nhắc đến nhưng không kém phần ổn định: nghiên cứu và sản xuất vaccine thú y (tại viện nghiên cứu hoặc doanh nghiệp sinh phẩm, đòi hỏi nền tảng vi sinh và miễn dịch học vững) và giảng dạy học thuật dành cho những ai muốn tiếp tục lên thạc sĩ, tiến sĩ.
Nhìn chung, phổ nghề của bác sĩ thú y rộng hơn nhiều người hình dung. Sự phân nhánh rõ giữa thú y lâm sàng, thú y công (kiểm dịch, an toàn thực phẩm) và thú y sản xuất giúp người học có nhiều lựa chọn thực tế sau khi tốt nghiệp.
3. Những thách thức thực tế của nghề thú y
Trước khi quyết định có nên học ngành thú y, cần nhìn thẳng vào những khó khăn mà người trong nghề thường gặp. Đây không phải là những vấn đề nhỏ — chúng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thể chất, tâm lý và điều kiện tài chính của bác sĩ thú y.
– Tiếp xúc bệnh lây từ động vật sang người (zoonosis): Một số bệnh như brucellosis, leptospirosis, rabies có thể lây sang người qua tiếp xúc nghề nghiệp. Việc tuân thủ quy trình bảo hộ lao động là bắt buộc, không phải tùy chọn.
– Áp lực tâm lý khi xử lý ca bệnh nặng: Bác sĩ thú y thường phải đưa ra quyết định an tử (euthanasia) khi con vật không còn khả năng hồi phục — đây là áp lực cảm xúc đặc trưng của nghề mà ít ngành nào khác có.
– Chi phí mở phòng khám riêng cao: Thiết bị y tế thú y (máy X-quang, máy siêu âm, phòng phẫu thuật vô trùng) có chi phí đầu tư lớn. Nhiều bác sĩ trẻ sau khi ra trường cần tích lũy kinh nghiệm và vốn nhiều năm trước khi tự mở cơ sở.
Về thu nhập và chuyên môn lâu dài: thu nhập của bác sĩ thú y biến động đáng kể tùy vị trí công tác (phòng khám tư nhân, trang trại, cơ quan nhà nước), địa bàn và thâm niên — không nên kỳ vọng mức cố định từ đầu. Song song đó, y học thú y phát triển nhanh trong các lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh, phẫu thuật nội soi và điều trị ung thư thú y, đòi hỏi bác sĩ tham gia đào tạo liên tục để duy trì năng lực.
Những thách thức trên không phải lý do để từ chối ngành, nhưng cần được cân nhắc nghiêm túc. Người phù hợp với nghề là người đã nhìn thẳng vào các điểm này và vẫn sẵn sàng đối mặt.
4. Thị trường thú cưng và triển vọng ngành thú y Việt Nam
Thị trường nuôi thú cưng tại Việt Nam, đặc biệt ở Hà Nội và TP.HCM, ghi nhận tăng trưởng rõ rệt trong giai đoạn 2020–2024. Theo một số báo cáo thị trường, số lượng phòng khám thú y chuyên nghiệp tại các đô thị lớn tăng nhanh — điều này có thể tạo thêm nhu cầu tuyển dụng bác sĩ thú y có chuyên môn tốt, tùy theo giai đoạn và địa bàn cụ thể.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận thực tế: tăng trưởng thị trường thú cưng chủ yếu tập trung ở thành phố. Ở khu vực nông thôn, nhu cầu thú y vẫn thiên về chăn nuôi gia súc, gia cầm phục vụ sản xuất nông nghiệp. Người học cần xác định rõ hướng chuyên môn mình muốn theo đuổi từ sớm để định hướng thực tập và phát triển kỹ năng phù hợp.
Bên cạnh đó, ngành thú y Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu vào tiêu chuẩn quốc tế. Các tổ chức như Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH/OIE) và FAO có nhiều chương trình hợp tác tại Việt Nam trong lĩnh vực kiểm soát dịch bệnh và an toàn thực phẩm — tạo ra một số cơ hội nghề nghiệp trong các dự án quốc tế.
Để hiểu sâu hơn về các hướng phát triển nghề nghiệp dài hạn của ngành, bạn có thể tham khảo bài viết ngành thú y là gì, ra trường làm gì để có bức tranh toàn diện hơn trước khi đưa ra quyết định.
5. Ngành thú y phù hợp với ai?
Không phải ai yêu động vật cũng phù hợp với ngành thú y. Đây là tiêu chí quan trọng cần đánh giá thẳng thắn trước khi đăng ký xét tuyển.
Ngành thú y phù hợp nếu bạn:
Về thể chất và cảm xúc: bạn cần chịu đựng tốt khi đối mặt với bệnh tật, thương tích nặng hoặc cái chết của động vật, và không có phản ứng với máu hay mùi đặc trưng của phòng mổ, chuồng trại. Đây là ngưỡng sàng lọc thực tế trước khi xét đến bất kỳ tiêu chí nào khác.
– Có tư duy khoa học, khả năng phán đoán lâm sàng và không ngại học lý thuyết dày đặc trong 2–3 năm đầu.
– Sẵn sàng đầu tư thêm thời gian và chi phí sau đại học (các khóa chuyên sâu về phẫu thuật, nội soi, chẩn đoán hình ảnh).
– Có định hướng rõ ràng: muốn làm thú y lâm sàng, thú y kiểm dịch, hay thú y trong chuỗi sản xuất thực phẩm.
Ngành này có thể không phù hợp nếu bạn chỉ yêu thú cưng theo nghĩa cảm xúc nhưng chưa trải nghiệm thực tế môi trường y tế thú y, hoặc kỳ vọng vào thu nhập cao ngay từ những năm đầu đi làm. Tự đánh giá thẳng thắn hai điều này trước khi nộp hồ sơ xét tuyển sẽ giúp tránh nhiều tiếc nuối về sau.
Câu hỏi có nên học ngành thú y không có câu trả lời chung. Ngành mở ra nhiều hướng — lâm sàng, kiểm dịch, an toàn thực phẩm, nghiên cứu — nhưng đòi hỏi 5–5,5 năm đào tạo, sức chịu đựng cảm xúc và cam kết học tập dài hạn. Người phù hợp là người hiểu rõ cả cơ hội lẫn thách thức, và vẫn chọn đi tiếp sau khi đã nhìn thẳng vào thực tế.
6. Câu hỏi thường gặp
Ngành thú y có cần chứng chỉ hành nghề không?
Có. Theo Luật Thú y 2015, bác sĩ thú y muốn hành nghề khám, chữa bệnh động vật phải có chứng chỉ hành nghề thú y do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp. Đây là yêu cầu pháp lý bắt buộc, không phải tùy chọn.
Học ngành thú y mất bao nhiêu năm?
Chương trình đào tạo bác sĩ thú y ở bậc đại học thường kéo dài 5 đến 5,5 năm tùy theo trường và chương trình. Một số trường có chương trình liên kết hoặc đào tạo chuyên sâu có thể kéo dài hơn.
Bác sĩ thú y có thể làm việc ở nước ngoài không?
Có khả năng, nhưng cần đáp ứng yêu cầu công nhận bằng cấp của từng quốc gia. Nhiều nước yêu cầu thi chứng chỉ hành nghề riêng. Một số tổ chức quốc tế (FAO, WOAH) hoặc tập đoàn chăn nuôi đa quốc gia tuyển dụng bác sĩ thú y có kinh nghiệm và khả năng ngoại ngữ tốt.
Minh An
Nội dung trong bài mang tính tham khảo và định hướng tổng quan; cơ hội nghề nghiệp và thu nhập thực tế có thể khác nhau tùy thuộc vào năng lực, kinh nghiệm, vị trí, doanh nghiệp và thời điểm thị trường.