Trong những năm gần đây, thương mại điện tử và xuất nhập khẩu tại Việt Nam có xu hướng tăng trưởng, kéo theo nhu cầu tuyển dụng nhân sự am hiểu vận hành chuỗi cung ứng. Vậy ngành logistics và quản lý chuỗi cung ứng là gì, ra trường làm gì và cần chuẩn bị kỹ năng nào? Bài viết phân tích từ định nghĩa, chương trình đào tạo đến các vị trí việc làm cụ thể.
1. Ngành Logistics Và Quản Lý Chuỗi Cung Ứng Là Gì?
Logistics và quản lý chuỗi cung ứng (Supply Chain Management – SCM) là lĩnh vực quản trị dòng chảy hàng hóa, thông tin và tài chính từ nhà cung cấp nguyên vật liệu đến tay người tiêu dùng cuối cùng. Đây là ngành giúp hàng hóa được sản xuất, vận chuyển, lưu kho và phân phối đúng nơi, đúng lúc với chi phí tối ưu.
Phân biệt Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng
Logistics chỉ là một phần trong chuỗi cung ứng, tập trung vào vận tải, kho bãi và giao nhận. Quản lý chuỗi cung ứng bao quát hơn, gồm cả thu mua (procurement), lập kế hoạch sản xuất, quản lý tồn kho và dự báo nhu cầu (demand forecasting).
Ví dụ: khi bạn đặt hàng trên sàn thương mại điện tử, logistics đảm nhận việc lấy hàng từ kho và giao đến tay bạn. Còn chuỗi cung ứng đã vận hành từ trước đó – từ khâu đặt mua nguyên liệu, gia công sản phẩm đến khi hàng sẵn sàng xuất kho.
Khung pháp lý và chiến lược phát triển
Kinh doanh dịch vụ logistics tại Việt Nam được quy định tại Nghị định 163/2017/NĐ-CP. Quyết định 2229/QĐ-TTg ngày 09/10/2025 phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025–2035, đặt mục tiêu đến năm 2035: chi phí logistics so với GDP giảm còn 12–15%, xếp hạng LPI vào nhóm 40 quốc gia hàng đầu, và 70% lao động ngành logistics được đào tạo chuyên môn.
Theo Ngân hàng Thế giới (World Bank), Chỉ số năng lực logistics (LPI) của Việt Nam năm 2023 xếp thứ 43/139 quốc gia và vùng lãnh thổ, đứng thứ 5 trong ASEAN. Ngành logistics Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng khoảng 14–16%/năm với quy mô ước tính 40–42 tỷ USD/năm.
2. Chương Trình Đào Tạo Ngành Logistics
Ngành Logistics và quản lý chuỗi cung ứng (mã ngành 7510605) đào tạo 4 năm hệ đại học, kết hợp kiến thức kinh tế, kỹ thuật và công nghệ thông tin.
Các môn học chính
Chương trình đào tạo bao gồm nhiều nhóm kiến thức. Ở phần nền tảng, sinh viên được học các môn như Kinh tế vi mô, kinh tế vĩ mô, quản trị học, nguyên lý kế toán và luật thương mại. Khi bước vào chuyên ngành, chương trình tập trung vào quản trị chuỗi cung ứng, quản trị logistics, vận tải đa phương thức, quản lý kho hàng và tồn kho, thương mại quốc tế, nghiệp vụ hải quan cùng bảo hiểm hàng hóa.
Về mảng công nghệ, sinh viên được tiếp cận hệ thống ERP (Enterprise Resource Planning), phần mềm quản lý kho WMS, phần mềm quản lý vận tải TMS và phân tích dữ liệu chuỗi cung ứng. Các kỹ năng bổ trợ gồm tiếng Anh chuyên ngành, đàm phán kinh doanh và làm việc nhóm cũng được lồng ghép xuyên suốt chương trình.
Một số trường đào tạo
Tại miền Bắc, các trường tiêu biểu gồm Đại học Ngoại thương (FTU), Đại học Giao thông Vận tải và Đại học Bách khoa Hà Nội. Ở phía Nam, thí sinh có thể cân nhắc Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) hoặc Đại học RMIT Việt Nam. Điểm chuẩn thay đổi theo năm, thí sinh cần theo dõi cổng tuyển sinh chính thức của từng trường.
3. Ra Trường Làm Gì? Các Vị Trí Việc Làm Cụ Thể
Cử nhân ngành này có thể ứng tuyển tại doanh nghiệp sản xuất, thương mại, công ty giao nhận vận tải (forwarder) hoặc nhà cung cấp dịch vụ logistics (3PL).
Nhân viên điều phối vận tải
Vị trí phù hợp cho sinh viên mới tốt nghiệp, gồm lên lịch trình vận chuyển, phối hợp với đối tác vận tải, theo dõi đơn hàng và xử lý sự cố giao nhận. Cần khả năng xử lý tình huống nhanh và giao tiếp tốt.
Nhân viên quản lý kho
Quản lý hoạt động nhập – xuất – tồn kho, kiểm kê hàng hóa, sắp xếp kho theo nguyên tắc FIFO (First In First Out) hoặc FEFO (First Expired First Out). Cần thành thạo phần mềm WMS và có tính tỉ mỉ.
Chuyên viên thu mua (Procurement)
Chuyên viên thu mua tìm kiếm và đánh giá nhà cung cấp, đàm phán giá cả, theo dõi tiến độ giao hàng và kiểm soát chất lượng nguyên vật liệu đầu vào. Vị trí này đòi hỏi kỹ năng phân tích thị trường và đàm phán tốt.
Chuyên viên xuất nhập khẩu
Công việc gồm làm thủ tục hải quan, chuẩn bị chứng từ xuất nhập khẩu (vận đơn B/L, hóa đơn thương mại, giấy chứng nhận xuất xứ C/O), liên hệ hãng tàu và đại lý giao nhận. Vị trí này cần nắm vững Luật Hải quan và quy định thương mại quốc tế.
Chuyên viên lập kế hoạch chuỗi cung ứng (Supply Chain Planner)
Yêu cầu kinh nghiệm từ 2–3 năm. Công việc gồm dự báo nhu cầu, lập kế hoạch sản xuất và phân phối, tối ưu hóa tồn kho. Cần tư duy phân tích tốt và khả năng làm việc với dữ liệu.
Quản lý chuỗi cung ứng (Supply Chain Manager)
Sau 5–7 năm kinh nghiệm, có thể thăng tiến lên vị trí quản lý, điều phối toàn bộ chuỗi cung ứng từ thu mua đến phân phối. Đòi hỏi năng lực lãnh đạo và tầm nhìn chiến lược.
4. Mức Lương Tham Khảo Theo Kinh Nghiệm
Mức lương phụ thuộc vào vị trí, quy mô doanh nghiệp, khu vực và trình độ chuyên môn. Dưới đây là khung tham khảo (có thể thay đổi theo thời điểm và doanh nghiệp):
– Sinh viên mới tốt nghiệp (0–1 năm) thường nhận khoảng 8–15 triệu đồng/tháng, tùy vị trí và khu vực, với các công việc khởi điểm như nhân viên kho, điều phối vận tải hoặc hỗ trợ chuỗi cung ứng.
– Nhân viên có kinh nghiệm (2–5 năm) đạt khoảng 15–30 triệu đồng/tháng, tùy chuyên môn và doanh nghiệp. Người có thêm chứng chỉ quốc tế hoặc ngoại ngữ tốt có thể đạt mức cao hơn.
– Quản lý cấp trung (5–10 năm) nhận khoảng 30–60 triệu đồng/tháng tại các doanh nghiệp lớn hoặc công ty đa quốc gia, bao gồm các vị trí như Supply Chain Manager, Logistics Manager.
– Quản lý cấp cao (trên 10 năm): Giám đốc chuỗi cung ứng (Supply Chain Director) tại các tập đoàn lớn có thể đạt mức từ 50 triệu đồng/tháng trở lên, tùy quy mô doanh nghiệp và kết quả kinh doanh.
Mức lương trên chỉ mang tính tham khảo, thu nhập thực tế phụ thuộc vào năng lực, loại hình doanh nghiệp và tình hình thị trường.
5. Kỹ Năng Cần Thiết Để Phát Triển Trong Ngành
Người làm việc trong ngành cần rèn luyện thêm các kỹ năng sau.
Kỹ năng chuyên môn
Người làm việc trong lĩnh vực này cần thành thạo ít nhất một hệ thống quản lý như SAP, Oracle hoặc các nền tảng ERP phổ biến. Hiểu biết về Incoterms 2020 (bộ quy tắc thương mại quốc tế do ICC ban hành) và nắm vững quy trình hải quan, chứng từ xuất nhập khẩu là yêu cầu thiết yếu. Khả năng phân tích dữ liệu bằng Excel nâng cao hoặc công cụ BI cũng được nhà tuyển dụng đánh giá cao.
Kỹ năng mềm
Tiếng Anh giao tiếp và chuyên ngành rất quan trọng vì phần lớn hệ thống và tài liệu ngành logistics sử dụng tiếng Anh. Người làm ngành này cũng cần khả năng xử lý tình huống nhanh, chịu áp lực và phối hợp liên phòng ban.
Chứng chỉ nâng cao giá trị nghề nghiệp
Một số chứng chỉ quốc tế đáng cân nhắc:
– CSCP (Certified Supply Chain Professional) do ASCM (Association for Supply Chain Management) cấp.
– CLTD (Certified in Logistics, Transportation and Distribution) cũng do ASCM cấp.
– FIATA Diploma in Freight Forwarding do Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Vận tải Quốc tế cấp.
Các chứng chỉ này giúp khẳng định năng lực theo chuẩn quốc tế và mở rộng cơ hội tại doanh nghiệp đa quốc gia.
6. Xu Hướng Phát Triển Ngành Logistics Tại Việt Nam
Theo Báo cáo Logistics Việt Nam 2024 (Bộ Công Thương), cả nước có hơn 34.000 doanh nghiệp logistics, 89% là doanh nghiệp trong nước. Ngành đang chuyển động theo nhiều hướng đáng chú ý.
Về chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và blockchain vào quản lý chuỗi cung ứng ngày càng phổ biến, với mục tiêu 80% doanh nghiệp logistics chuyển đổi số đến năm 2035 theo Quyết định 2229/QĐ-TTg. Song song đó, logistics xanh hướng tới giảm phát thải carbon trong vận tải và sử dụng bao bì thân thiện môi trường. Logistics thương mại điện tử xuyên biên giới cũng tạo nhu cầu lớn về giao hàng chặng cuối (last-mile delivery) và kho hàng thông minh (smart warehouse). Ngoài ra, việc xây dựng các khu thương mại tự do (FTZ) gắn với cảng biển, cảng hàng không và cửa khẩu biên giới là định hướng chiến lược dài hạn.
Mức độ tuyển dụng cụ thể phụ thuộc vào tình hình kinh tế và chiến lược của từng doanh nghiệp.
7. Câu Hỏi Thường Gặp
Ngành Logistics và quản lý chuỗi cung ứng có cần giỏi tiếng Anh không?
Tiếng Anh là yêu cầu quan trọng vì phần lớn hệ thống phần mềm, chứng từ và giao dịch với đối tác nước ngoài đều sử dụng tiếng Anh. Sinh viên nên đặt mục tiêu đạt IELTS 5.5–6.5 hoặc tương đương trước khi tốt nghiệp.
Học ngành này có bắt buộc phải làm việc tại kho hoặc cảng không?
Không bắt buộc. Ngành này có nhiều mảng từ lập kế hoạch, thu mua, xuất nhập khẩu đến phân tích dữ liệu. Tùy sở thích và năng lực, người học có thể chọn làm việc tại văn phòng, nhà máy, kho hàng hoặc cảng biển.
Nên học thêm chứng chỉ gì sau khi tốt nghiệp?
Tùy định hướng, có thể cân nhắc CSCP (chuyên sâu chuỗi cung ứng), FIATA Diploma (giao nhận vận tải quốc tế), hoặc chứng chỉ phần mềm SAP, Oracle. Chứng chỉ tiếng Anh và kỹ năng phân tích dữ liệu cũng là lợi thế bổ sung.
Ngành logistics và quản lý chuỗi cung ứng đóng vai trò thiết yếu trong nền kinh tế khi Việt Nam hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Hiểu rõ ngành logistics và quản lý chuỗi cung ứng là gì, ra trường làm gì giúp bạn định hướng học tập và phát triển nghề nghiệp phù hợp. Việc trau dồi chuyên môn, ngoại ngữ và kỹ năng công nghệ có thể giúp người học tăng khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.
Nội dung trong bài mang tính tham khảo và định hướng tổng quan; cơ hội nghề nghiệp và thu nhập thực tế có thể khác nhau tùy thuộc vào năng lực, kinh nghiệm, vị trí, doanh nghiệp và thời điểm thị trường.
Minh An