Lựa chọn ngành học ngày nay gắn chặt với nhu cầu tuyển dụng thay vì chạy theo trào lưu. Khi cung và cầu lao động mất cân đối, nhiều lĩnh vực rơi vào nhóm ngành nghề thiếu nhân lực, tạo lợi thế rõ ràng cho người định hướng sớm và chuẩn bị đúng hướng.
Ngành Công nghệ thông tin (CNTT)
Ngành Công nghệ thông tin (CNTT) đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng do tốc độ chuyển đổi số diễn ra nhanh hơn khả năng cung ứng của hệ thống đào tạo. Các doanh nghiệp liên tục mở rộng ứng dụng công nghệ trong quản trị, sản xuất, tài chính, thương mại điện tử và dịch vụ, kéo theo nhu cầu lớn về nhân sự CNTT ở nhiều mảng như phát triển phần mềm, an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu và điện toán đám mây.
Mặc dù mỗi năm có hàng chục nghìn sinh viên CNTT tốt nghiệp, thị trường lao động vẫn rơi vào trạng thái “thiếu người làm được việc”. Nguyên nhân chủ yếu đến từ khoảng cách giữa kiến thức đào tạo và yêu cầu thực tế, đặc biệt ở các vị trí đòi hỏi tư duy hệ thống, khả năng giải quyết vấn đề và kinh nghiệm triển khai dự án. Nhân lực CNTT chất lượng cao vì thế luôn được săn đón với mức lương cạnh tranh và cơ hội nghề nghiệp rộng mở, không chỉ trong nước mà còn trên thị trường quốc tế. Đây được xem là một trong những ngành có mức thiếu hụt bền vững trong dài hạn.
Ngành Y tế và Dược phẩm
Ngành Y tế và Dược phẩm đang chịu áp lực lớn về thiếu hụt nhân lực do nhu cầu chăm sóc sức khỏe gia tăng nhanh, trong khi thời gian đào tạo dài và yêu cầu chuyên môn khắt khe. Quá trình già hóa dân số, gia tăng bệnh mạn tính và nhu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ y tế khiến các vị trí như bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ, kỹ thuật viên xét nghiệm luôn trong tình trạng khan hiếm, đặc biệt tại tuyến cơ sở và khu vực ngoài đô thị lớn.
Dù số cơ sở đào tạo y dược ngày càng mở rộng, nguồn cung nhân lực vẫn khó theo kịp nhu cầu thực tế. Bên cạnh số lượng, chất lượng nhân sự cũng là thách thức lớn khi nhiều vị trí đòi hỏi tay nghề cao, kinh nghiệm thực hành và khả năng cập nhật công nghệ y học mới. Trong bối cảnh đó, ngành Y tế và Dược phẩm tiếp tục duy trì nhu cầu tuyển dụng ổn định, mang lại cơ hội nghề nghiệp dài hạn cho những người có định hướng rõ ràng và sẵn sàng đầu tư nghiêm túc cho quá trình học tập, rèn luyện chuyên môn.
Ngành Khoa học dữ liệu & Phân tích dữ liệu
Khoa học dữ liệu và Phân tích dữ liệu trở thành nhóm ngành giữ vai trò then chốt khi doanh nghiệp ngày càng dựa vào dữ liệu để ra quyết định kinh doanh, quản trị rủi ro và tối ưu hoạt động. Nhu cầu tuyển dụng tập trung vào các vị trí như data analyst, data scientist, chuyên gia phân tích hành vi khách hàng, nhưng nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu thực tế vẫn còn hạn chế.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ rào cản kỹ thuật cao, đòi hỏi nền tảng toán – thống kê, tư duy logic và khả năng sử dụng thành thạo các công cụ phân tích dữ liệu. Nhiều sinh viên tốt nghiệp còn thiếu kinh nghiệm triển khai dữ liệu thực tế, khiến doanh nghiệp phải đào tạo bổ sung. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh, ngành này tiếp tục duy trì nhu cầu nhân sự cao, đặc biệt ở các lĩnh vực tài chính, thương mại điện tử, công nghệ và marketing.
Ngành Cơ khí – Tự động hóa
Ngành Cơ khí – Tự động hóa giữ vai trò nền tảng trong sản xuất công nghiệp, đặc biệt khi doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng máy móc, dây chuyền tự động và robot công nghiệp. Nhu cầu tuyển dụng tập trung vào kỹ sư cơ khí, cơ điện tử, kỹ sư tự động hóa, lập trình PLC và công nhân kỹ thuật tay nghề cao. Tuy số lượng cơ sở đào tạo không ít, thị trường lao động vẫn đối mặt tình trạng thiếu hụt do yêu cầu chuyên môn cao và áp lực công việc lớn.
Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tìm nhân sự có khả năng vận hành, bảo trì hệ thống hiện đại và xử lý sự cố thực tế. Khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu sản xuất khiến không ít lao động cần thời gian đào tạo lại. Trong bối cảnh công nghiệp hóa và chuyển dịch sang sản xuất thông minh, Cơ khí – Tự động hóa tiếp tục duy trì nhu cầu nhân lực ổn định, mang lại cơ hội nghề nghiệp dài hạn cho người có định hướng rõ ràng.
Ngành Marketing & Truyền thông số
Marketing & Truyền thông số phát triển nhanh cùng sự mở rộng của kinh tế số và hành vi tiêu dùng trực tuyến. Doanh nghiệp ở hầu hết lĩnh vực đều cần nhân sự marketing để xây dựng thương hiệu, tiếp cận khách hàng và thúc đẩy doanh thu. Tuy nguồn lao động tham gia ngành khá đông, thị trường vẫn thiếu hụt nhân sự có khả năng triển khai chiến lược, phân tích dữ liệu và tối ưu hiệu quả chiến dịch.
Nhiều ứng viên chỉ dừng ở mức thao tác công cụ cơ bản, trong khi doanh nghiệp cần người hiểu hành vi người dùng, đo lường hiệu quả và phối hợp đa kênh. Áp lực cập nhật xu hướng liên tục, yêu cầu sáng tạo cao và tốc độ thay đổi nhanh khiến tỷ lệ đào thải lớn. Chính sự sàng lọc này làm nhu cầu tuyển dụng nhân sự chất lượng duy trì ở mức cao, đặc biệt với các vị trí digital marketing, nội dung số và phân tích truyền thông.
Ngành Logistics & Quản lý chuỗi cung ứng
Logistics & Quản lý chuỗi cung ứng giữ vai trò thiết yếu trong hoạt động sản xuất, thương mại và phân phối, đặc biệt khi thương mại điện tử và xuất nhập khẩu tăng trưởng mạnh. Nhu cầu tuyển dụng tập trung vào quản lý vận tải, kho bãi, điều phối chuỗi cung ứng và tối ưu chi phí logistics. Tuy vậy, nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu thực tế vẫn còn hạn chế, nhất là các vị trí có khả năng quản lý tổng thể và xử lý rủi ro.
Thị trường thiếu hụt nhân sự am hiểu quy trình quốc tế, có kỹ năng phân tích dữ liệu vận hành và khả năng phối hợp nhiều mắt xích trong chuỗi cung ứng. Không ít lao động được đào tạo lý thuyết nhưng thiếu trải nghiệm thực tế, khiến doanh nghiệp phải đào tạo bổ sung. Khi hoạt động sản xuất và phân phối ngày càng phức tạp, ngành Logistics tiếp tục duy trì nhu cầu nhân lực cao, mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp dài hạn.
Ngành Xây dựng
Ngành Xây dựng tiếp tục duy trì nhu cầu tuyển dụng cao khi quá trình đô thị hóa, phát triển hạ tầng và bất động sản diễn ra trên diện rộng. Các vị trí như kỹ sư xây dựng, kỹ sư giám sát, quản lý dự án và công nhân tay nghề cao thường xuyên trong tình trạng thiếu hụt, đặc biệt ở các dự án quy mô lớn và công trình kỹ thuật phức tạp.
Mặc dù số lượng lao động tham gia ngành khá đông, nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu về chuyên môn, kỷ luật và kinh nghiệm thực tế vẫn còn hạn chế. Áp lực tiến độ, điều kiện làm việc khắt khe và yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn an toàn khiến nhiều lao động không gắn bó lâu dài. Chính sự đào thải này làm nhu cầu tuyển dụng liên tục duy trì. Với những người có định hướng rõ ràng, năng lực chuyên môn vững và sẵn sàng tích lũy kinh nghiệm công trình, Xây dựng vẫn là ngành mang lại cơ hội nghề nghiệp ổn định.
Ngành Thương mại điện tử & Quản trị kinh doanh
Thương mại điện tử & Quản trị kinh doanh phát triển mạnh cùng sự dịch chuyển của hoạt động mua bán sang môi trường trực tuyến và nhu cầu tối ưu vận hành doanh nghiệp. Nhu cầu tuyển dụng trải rộng từ quản lý sàn thương mại điện tử, vận hành kinh doanh, phát triển thị trường đến quản trị bán hàng đa kênh. Tuy số lượng lao động tốt nghiệp các ngành kinh tế khá lớn, thị trường vẫn thiếu nhân sự có khả năng kết nối giữa tư duy quản trị và năng lực triển khai thực tế.
Nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc tìm ứng viên hiểu mô hình kinh doanh số, kiểm soát chi phí và phân tích hiệu quả vận hành. Khoảng cách giữa kiến thức học thuật và yêu cầu thực tế khiến không ít nhân sự cần đào tạo bổ sung. Khi thương mại điện tử tiếp tục mở rộng, nhóm ngành này duy trì nhu cầu nhân lực ổn định, phù hợp với người có tư duy linh hoạt và khả năng thích ứng cao.
Ngành Tâm lý học & Dịch vụ xã hội
Ngành Tâm lý học & Dịch vụ xã hội ngày càng được quan tâm khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần và hỗ trợ cộng đồng tăng lên rõ rệt. Áp lực học tập, công việc và các vấn đề xã hội khiến nhiều tổ chức giáo dục, doanh nghiệp, cơ sở y tế cần đội ngũ chuyên viên tâm lý, tư vấn học đường và nhân sự công tác xã hội. Tuy vậy, nguồn nhân lực được đào tạo bài bản và có khả năng hành nghề thực tế vẫn còn hạn chế.
Nhiều vị trí đòi hỏi kiến thức chuyên sâu, kỹ năng tư vấn và khả năng xử lý tình huống nhạy cảm, trong khi quá trình đào tạo kéo dài và yêu cầu thực hành cao. Bên cạnh đó, nhận thức xã hội về lĩnh vực này mới được cải thiện trong những năm gần đây, khiến nguồn cung chưa theo kịp nhu cầu. Điều này tạo ra dư địa nghề nghiệp ổn định cho người theo đuổi ngành.
Ngành Giáo dục & Đào tạo
Ngành Giáo dục & Đào tạo duy trì nhu cầu nhân lực ổn định khi quy mô dân số học đường tăng và yêu cầu nâng cao chất lượng giảng dạy ngày càng rõ rệt. Các vị trí giáo viên mầm non, tiểu học, giảng viên chuyên môn và nhân sự đào tạo kỹ năng luôn trong tình trạng thiếu hụt, đặc biệt ở những cơ sở cần đội ngũ có trình độ và phương pháp giảng dạy hiện đại.
Dù hệ thống đào tạo sư phạm khá rộng, không phải giáo viên nào cũng đáp ứng được yêu cầu đổi mới chương trình, ứng dụng công nghệ và quản lý lớp học hiệu quả. Áp lực nghề nghiệp, thu nhập chưa tương xứng và yêu cầu đạo đức cao khiến nhiều người không gắn bó lâu dài. Trong bối cảnh giáo dục ngày càng chú trọng chất lượng và kỹ năng toàn diện, ngành này tiếp tục mở ra cơ hội nghề nghiệp bền lâu cho người có định hướng rõ ràng.
Vì sao nhiều ngành rơi vào tình trạng thiếu hụt nhân lực
Tình trạng thiếu hụt nhân lực xuất phát từ sự tăng trưởng nhanh của thị trường lao động trong khi năng lực đào tạo chưa theo kịp. Nhiều ngành đòi hỏi kỹ năng chuyên sâu, thời gian học dài và chi phí đào tạo cao, khiến nguồn cung lao động chất lượng không đủ đáp ứng nhu cầu tuyển dụng. Bên cạnh đó, khoảng cách giữa chương trình đào tạo và yêu cầu thực tế của doanh nghiệp khiến không ít lao động cần đào tạo lại sau khi tốt nghiệp.
Xu hướng dịch chuyển nghề nghiệp, áp lực công việc và mức độ sàng lọc ngày càng khắt khe cũng góp phần làm gia tăng thiếu hụt. Thực trạng này tạo ra thách thức cho doanh nghiệp, đồng thời mở ra cơ hội rõ rệt cho người có định hướng nghề nghiệp phù hợp.
Thị trường lao động đang dịch chuyển mạnh, tạo ra khoảng trống lớn về nhân sự ở nhiều lĩnh vực then chốt. Nhận diện đúng ngành nghề thiếu nhân lực giúp người học chủ động lựa chọn hướng đi phù hợp năng lực cá nhân và nhu cầu xã hội. Chuẩn bị kiến thức, kỹ năng cùng thái độ chuyên nghiệp từ sớm giúp gia tăng khả năng cạnh tranh, mở rộng lựa chọn nghề nghiệp và xây dựng con đường phát triển dài hạn với triển vọng tích cực.
Trí Nhân