Quyết định rời bỏ công việc hiện tại chưa bao giờ là điều dễ dàng, đặc biệt khi bạn chưa có kế hoạch rõ ràng cho giai đoạn tiếp theo. Nhiều người lao động loay hoay với câu hỏi nghỉ việc nên làm gì để tránh rơi vào trạng thái bấp bênh về tài chính lẫn tinh thần. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn chuẩn bị kỹ lưỡng trước, trong và sau khi chấm dứt hợp đồng lao động, từ đó chuyển giai đoạn một cách chủ động.
Tổng quan nhanh — Nghỉ việc (Resignation) nên chuẩn bị gì?
– Nắm rõ quyền lợi theo Bộ luật Lao động 2019 (Điều 35) trước khi nộp đơn.
– Chuẩn bị tài chính dự phòng tối thiểu 3–6 tháng sinh hoạt phí.
– Hoàn tất thủ tục BHXH, BHYT và các giấy tờ cần thiết.
– Lên kế hoạch tìm việc mới hoặc phát triển kỹ năng trong thời gian nghỉ.
1. Trước khi nghỉ việc — Chuẩn bị tài chính và tâm lý
Nhiều chuyên gia nhân sự (HR — Human Resources) khuyên rằng giai đoạn trước khi xin thôi việc quan trọng không kém bản thân quyết định nghỉ. Bạn cần đánh giá thật kỹ hoàn cảnh cá nhân, tình hình tài chính cũng như mục tiêu nghề nghiệp dài hạn trước khi đặt bút viết đơn. Việc chuẩn bị chu đáo giúp bạn tự tin hơn và giảm đáng kể áp lực trong giai đoạn chuyển tiếp.
Đánh giá tình hình tài chính cá nhân
Trước khi rời công ty, hãy rà soát toàn bộ thu chi hàng tháng và tính toán khoản dự phòng cần thiết. Theo khuyến nghị từ nhiều chuyên gia tài chính cá nhân, quỹ dự phòng nên đủ trang trải ít nhất 3–6 tháng chi phí sinh hoạt. Nếu bạn có các khoản vay hoặc trả góp, cần cân nhắc khả năng thanh toán trong thời gian chưa có thu nhập ổn định.
– Liệt kê toàn bộ chi phí cố định mỗi tháng như tiền nhà, điện nước, bảo hiểm, học phí con cái để xác định mức sống tối thiểu.
– Tạm dừng hoặc cắt giảm các khoản chi không thiết yếu như đăng ký dịch vụ giải trí, mua sắm online để tăng quỹ dự phòng.
– Kiểm tra số ngày phép năm còn lại vì đây là khoản công ty phải thanh toán khi bạn chấm dứt hợp đồng lao động.
Ngoài quỹ dự phòng, bạn cũng nên tìm hiểu về quyền lợi bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) theo quy định của Luật Việc làm 2013. Người lao động đóng BHTN từ đủ 12 tháng trở lên trong 24 tháng trước khi thất nghiệp sẽ được hưởng trợ cấp, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính.
Chuẩn bị tâm lý và xác định mục tiêu
Nghỉ việc không chỉ là thay đổi công việc mà còn là thay đổi lối sống và thói quen hàng ngày. Bạn nên dành thời gian tự hỏi: mình rời đi vì muốn phát triển tốt hơn hay vì đang trốn tránh vấn đề? Câu trả lời trung thực sẽ giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt và có định hướng rõ ràng cho bước tiếp theo.
2. Thủ tục pháp lý và quyền lợi khi chấm dứt hợp đồng lao động
Theo Điều 35 Bộ luật Lao động 2019, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng cần tuân thủ thời hạn báo trước tùy loại hợp đồng. Cụ thể, hợp đồng không xác định thời hạn cần báo trước ít nhất 45 ngày; hợp đồng xác định thời hạn từ 12 đến 36 tháng cần báo trước 30 ngày; và hợp đồng dưới 12 tháng cần báo trước 3 ngày làm việc.
Lưu ý quan trọng:
– Nếu bạn nghỉ việc không đúng quy định (không báo trước đủ thời hạn), bạn có thể phải bồi thường cho người sử dụng lao động nửa tháng tiền lương và một khoản tiền tương ứng ngày không báo trước.
– Hãy giữ bản sao đơn xin nghỉ việc và biên bản bàn giao công việc để bảo vệ quyền lợi.
Nếu bạn chưa biết cách viết đơn, có thể tham khảo mẫu đơn xin nghỉ việc chuẩn để trình bày lịch sự và đúng quy cách. Một lá đơn rõ ràng, chuyên nghiệp sẽ giúp bạn giữ mối quan hệ tốt với công ty cũ, điều này rất hữu ích khi cần xin thư giới thiệu (Reference Letter) sau này.
| Loại hợp đồng | Thời hạn báo trước | Căn cứ pháp lý |
|---|---|---|
| Không xác định thời hạn | Ít nhất 45 ngày | Điều 35, Bộ luật Lao động 2019 |
| Xác định thời hạn 12–36 tháng | Ít nhất 30 ngày | Điều 35, Bộ luật Lao động 2019 |
| Dưới 12 tháng | Ít nhất 3 ngày làm việc | Điều 35, Bộ luật Lao động 2019 |
| Một số trường hợp đặc biệt | Không cần báo trước | Khoản 2 Điều 35, BLLĐ 2019 |
Hoàn tất thủ tục BHXH và BHYT
Khi rời công ty, bạn cần yêu cầu bộ phận nhân sự chốt sổ bảo hiểm xã hội (BHXH). Đây là quyền lợi quan trọng liên quan trực tiếp đến lương hưu và các chế độ dài hạn. Công ty có trách nhiệm trả sổ BHXH cho người lao động trong vòng 14 ngày kể từ ngày chấm dứt hợp đồng.
– Yêu cầu công ty cung cấp xác nhận quá trình đóng BHXH để đối chiếu với cơ quan bảo hiểm nếu cần thiết.
– Đăng ký bảo hiểm y tế (BHYT) tự nguyện tại UBND xã/phường nơi cư trú nếu chưa tìm được việc mới ngay, tránh gián đoạn quyền lợi khám chữa bệnh.
– Nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm trong vòng 3 tháng kể từ ngày nghỉ việc.
Việc hoàn tất thủ tục bảo hiểm ngay sau khi rời công ty giúp bạn tránh mất quyền lợi và tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho công việc tiếp theo. Đặc biệt với người lao động có thâm niên dài, sổ BHXH là tài sản tích lũy quan trọng cần bảo quản cẩn thận.
3. Nâng cấp bản thân và mở rộng cơ hội trong thời gian nghỉ
Giai đoạn giữa hai công việc là cơ hội quý giá để bạn nhìn lại năng lực, bổ sung kỹ năng còn thiếu và định hướng lại sự nghiệp. Thay vì xem đây là khoảng trống tiêu cực trên CV, bạn hoàn toàn có thể biến nó thành thời gian đầu tư cho sự phát triển bản thân.
Cập nhật CV và hồ sơ trực tuyến
Hồ sơ xin việc (Resume/CV) cần được làm mới để phản ánh đúng kinh nghiệm và kỹ năng hiện tại. Hãy định lượng thành tích bằng con số cụ thể thay vì mô tả chung chung, ví dụ “tăng doanh số 25% trong 6 tháng” thay vì “có khả năng bán hàng tốt”. Đồng thời, cập nhật hồ sơ trên LinkedIn và các nền tảng tuyển dụng uy tín để nhà tuyển dụng dễ dàng tìm thấy bạn.
Bạn có thể tìm kiếm các vị trí phù hợp trong lĩnh vực nhân sự và quản lý nguồn lực để tham khảo yêu cầu thị trường lao động hiện tại và điều chỉnh hồ sơ cho phù hợp.
Học thêm kỹ năng và chứng chỉ
Thị trường lao động thay đổi nhanh chóng, và việc trang bị thêm kỹ năng mới là cách hiệu quả để tăng sức cạnh tranh. Tùy vào lĩnh vực, bạn có thể cân nhắc các chứng chỉ chuyên môn được thị trường đánh giá cao.
– Lĩnh vực tài chính kế toán nên xem xét chứng chỉ ACCA, CPA Việt Nam hoặc CFA tùy theo định hướng nghề nghiệp cụ thể.
– Lĩnh vực quản trị nhân sự (HRM — Human Resource Management) có thể theo đuổi chứng chỉ SHRM hoặc CIPD để nâng tầm chuyên môn.
– Lĩnh vực công nghệ thông tin có nhiều chứng chỉ quốc tế như AWS, Google Cloud, PMP giúp mở rộng cơ hội việc làm đáng kể.
Ngoài chứng chỉ chuyên môn, các kỹ năng mềm như giao tiếp, thuyết trình, quản lý thời gian cũng là yếu tố nhà tuyển dụng đánh giá cao. Nhiều khóa học trực tuyến trên Coursera, edX hay các nền tảng trong nước như FUNiX, Kyna cung cấp nội dung chất lượng với chi phí hợp lý.
“Khoảng thời gian giữa hai công việc không phải là khoảng trống — đó là khoảng lặng để bạn tìm lại nhịp đi phù hợp hơn cho sự nghiệp.”
Mở rộng mạng lưới quan hệ
Networking (xây dựng mối quan hệ nghề nghiệp) đóng vai trò then chốt trong quá trình tìm việc. Theo nhiều khảo sát, phần lớn cơ hội việc làm đến từ mối quan hệ cá nhân chứ không chỉ từ tin tuyển dụng công khai. Hãy chủ động tham gia các sự kiện ngành, hội thảo chuyên môn hoặc nhóm nghề nghiệp trên mạng xã hội để kết nối với những người cùng lĩnh vực.
Mẹo hữu ích:
– Dành 30 phút mỗi ngày để gửi tin nhắn kết nối với ít nhất 2–3 người trong ngành trên LinkedIn, kèm lời giới thiệu ngắn gọn về bản thân.
– Tham gia các nhóm Facebook hoặc Zalo chuyên ngành để cập nhật xu hướng tuyển dụng và nhận lời khuyên từ người đi trước.
4. Chăm sóc sức khỏe tinh thần và duy trì thói quen tích cực
Nghỉ việc có thể đi kèm cảm giác lo lắng, mất phương hướng hoặc áp lực từ gia đình và xã hội. Đây là phản ứng tự nhiên, nhưng bạn cần chủ động quản lý cảm xúc để tránh rơi vào trạng thái tiêu cực kéo dài. Duy trì lịch trình sinh hoạt đều đặn, tập thể dục thường xuyên và giữ kết nối với bạn bè, gia đình là những cách đơn giản nhưng hiệu quả để giữ tinh thần ổn định.
Thay vì dành cả ngày lướt mạng xã hội hay nằm nhà, hãy lập thời gian biểu giống như khi đang đi làm. Buổi sáng dành cho việc tìm kiếm cơ hội và nộp hồ sơ, buổi chiều học kỹ năng mới hoặc làm dự án cá nhân, buổi tối nghỉ ngơi và đọc sách. Cách tiếp cận có kỷ luật này giúp bạn sẵn sàng quay lại guồng làm việc nhanh hơn khi có cơ hội phù hợp.
5. Câu hỏi thường gặp
1. Nghỉ việc bao lâu thì nên bắt đầu tìm việc mới?
Lý tưởng nhất là bạn nên tìm hiểu và nộp hồ sơ từ trước khi rời công ty cũ. Nếu đã nghỉ rồi, hãy bắt đầu tìm việc ngay trong tuần đầu tiên để duy trì động lực và tránh khoảng trống quá dài trên CV. Thời gian tìm việc trung bình tại Việt Nam dao động từ 1–3 tháng tùy ngành nghề.
2. Nghỉ việc có được hưởng bảo hiểm thất nghiệp không?
Có, nếu bạn đã đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) từ đủ 12 tháng trở lên trong 24 tháng trước khi nghỉ việc. Bạn cần nộp hồ sơ tại Trung tâm Dịch vụ việc làm thuộc Sở Lao động — Thương binh và Xã hội trong vòng 3 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng.
3. Có nên xin thôi việc khi chưa tìm được công việc mới?
Điều này phụ thuộc vào hoàn cảnh cá nhân. Nếu quỹ dự phòng đủ trang trải 3–6 tháng và bạn có kế hoạch rõ ràng, việc nghỉ trước để tập trung tìm cơ hội mới là hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, nếu tài chính eo hẹp, nên cân nhắc tìm việc song song trước khi nộp đơn nghỉ.
Câu hỏi nghỉ việc nên làm gì không có đáp án duy nhất, vì mỗi người mang hoàn cảnh và mục tiêu khác nhau. Tuy nhiên, những bước chuẩn bị cốt lõi luôn giống nhau: đánh giá tài chính, nắm rõ quyền lợi pháp lý theo Bộ luật Lao động 2019, hoàn tất thủ tục BHXH, và chủ động nâng cấp bản thân trong thời gian chuyển tiếp. Khi đã chuẩn bị kỹ lưỡng, mỗi lần rời đi sẽ là bước tiến chứ không phải bước lùi.
Minh An
Nội dung trong bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên nghiệp. Người đọc nên tham khảo thêm ý kiến chuyên gia hoặc cơ quan chức năng khi cần.