Blog

Ngành bảo hiểm sử dụng nhiều thuật ngữ chuyên ngành mà người mới tiếp cận thường cảm thấy khó hiểu. Việc nắm rõ thuật ngữ bảo hiểm thường gặp giúp bạn đọc hiểu hợp đồng chính xác hơn, tránh hiểu lầm dẫn đến mất quyền lợi khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra.

1. Các thuật ngữ cơ bản về bảo hiểm

Đây là nhóm thuật ngữ mà bất kỳ ai tham gia bảo hiểm đều cần biết, từ người mua bảo hiểm cá nhân đến nhân viên mới vào ngành.

Thuật ngữ	Tiếng Anh	Giải thích
Phí bảo hiểm	Premium	Số tiền người mua phải đóng định kỳ (tháng/quý/năm) cho công ty bảo hiểm để duy trì hợp đồng
Số tiền bảo hiểm	Sum Insured / Face Amount	Số tiền tối đa mà công ty bảo hiểm chi trả khi xảy ra sự kiện bảo hiểm
Người được bảo hiểm	Insured / Life Assured	Người mà tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản được bảo hiểm bảo vệ
Người thụ hưởng	Beneficiary	Người được chỉ định nhận quyền lợi bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm
Bên mua bảo hiểm	Policyholder	Người ký hợp đồng và đóng phí bảo hiểm (có thể khác người được bảo hiểm)
Hợp đồng bảo hiểm	Insurance Policy	Văn bản pháp lý ghi nhận quyền và nghĩa vụ giữa công ty bảo hiểm và bên mua

Theo Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, hợp đồng bảo hiểm là “sự thỏa thuận giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm, theo đó bên mua đóng phí bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm bồi thường hoặc chi trả khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.”

2. Thuật ngữ về quyền lợi và giới hạn

Nhóm thuật ngữ này liên quan trực tiếp đến quyền lợi mà người mua được hưởng và các điều kiện giới hạn — hiểu rõ giúp tránh tranh chấp khi yêu cầu bồi thường.

– Sự kiện bảo hiểm (Insured Event): sự kiện khách quan đã thỏa thuận trong hợp đồng mà khi xảy ra, công ty bảo hiểm phải chi trả. Ví dụ: tai nạn, bệnh hiểm nghèo, tử vong.

– Thời gian chờ (Waiting Period): khoảng thời gian sau khi hợp đồng có hiệu lực mà công ty bảo hiểm chưa chịu trách nhiệm chi trả. Thường từ 30–180 ngày tùy loại quyền lợi.

– Điều khoản loại trừ (Exclusion): các trường hợp mà công ty bảo hiểm KHÔNG chi trả, ví dụ: tự tử trong 2 năm đầu, tai nạn do sử dụng chất kích thích, bệnh có sẵn trước khi mua bảo hiểm.

– Mức khấu trừ (Deductible): số tiền mà người được bảo hiểm phải tự chịu trước khi công ty bảo hiểm bắt đầu chi trả. Phổ biến trong bảo hiểm sức khỏe và bảo hiểm ô tô.

– Đồng chi trả (Co-payment/Co-insurance): tỷ lệ phần trăm chi phí mà người được bảo hiểm phải chịu cùng với công ty bảo hiểm. Ví dụ: công ty trả 80%, người mua trả 20%.

– Giá trị hoàn lại (Cash Value/Surrender Value): số tiền người mua nhận được nếu hủy hợp đồng bảo hiểm nhân thọ trước hạn, thường thấp hơn tổng phí đã đóng.

Bạn có thể tham khảo các vị trí tuyển dụng tại chuyên mục việc làm bảo hiểm để tìm hiểu cơ hội nghề nghiệp trong ngành bảo hiểm.

Nếu quan tâm đến lĩnh vực tài chính ngân hàng nói chung, bài viết ngành tài chính ngân hàng là gì sẽ cung cấp góc nhìn tổng quan về ngành.

3. Thuật ngữ chuyên ngành nâng cao

Nhóm thuật ngữ này phù hợp với người làm việc trong ngành bảo hiểm hoặc muốn hiểu sâu hơn về cơ chế hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm.

– Actuarial (Tính toán bảo hiểm): lĩnh vực sử dụng toán học, thống kê và mô hình tài chính để tính phí bảo hiểm, dự phòng rủi ro. Người làm công việc này gọi là Actuary.

– Underwriting (Đánh giá rủi ro): quá trình công ty bảo hiểm đánh giá mức độ rủi ro của ứng viên mua bảo hiểm để quyết định chấp nhận, từ chối hoặc áp dụng phí bổ sung.

– Claim (Yêu cầu bồi thường): quy trình người được bảo hiểm nộp hồ sơ yêu cầu công ty chi trả khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.

– Reinsurance (Tái bảo hiểm): hình thức công ty bảo hiểm mua bảo hiểm cho chính mình từ công ty tái bảo hiểm (Munich Re, Swiss Re) để phân tán rủi ro lớn.

– Loss Ratio (Tỷ lệ bồi thường): tỷ lệ giữa tổng số tiền bồi thường và tổng phí bảo hiểm thu được — chỉ số quan trọng đánh giá hiệu quả kinh doanh bảo hiểm.

– Moral Hazard (Rủi ro đạo đức): tình trạng người được bảo hiểm hành xử kém cẩn thận hơn vì biết đã có bảo hiểm bảo vệ.

4. Câu hỏi thường gặp

1. Phí bảo hiểm (Premium) khác số tiền bảo hiểm (Sum Insured) ở đâu?

Phí bảo hiểm là số tiền bạn phải đóng định kỳ cho công ty bảo hiểm. Số tiền bảo hiểm là mức tối đa mà công ty sẽ chi trả khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Hai con số này hoàn toàn khác nhau — phí thường nhỏ hơn rất nhiều so với số tiền bảo hiểm.

2. Thời gian chờ có áp dụng cho mọi loại bảo hiểm không?

Không. Bảo hiểm tai nạn thường không có thời gian chờ (có hiệu lực ngay). Bảo hiểm sức khỏe và bảo hiểm bệnh hiểm nghèo thường có thời gian chờ 30–180 ngày. Mỗi quyền lợi trong cùng một hợp đồng có thể có thời gian chờ khác nhau — đọc kỹ bảng quyền lợi.

3. Claim bị từ chối phải làm gì?

Trước hết, yêu cầu công ty bảo hiểm cung cấp văn bản giải thích lý do từ chối. Nếu không đồng ý, có thể khiếu nại lên bộ phận giải quyết tranh chấp nội bộ, gửi đơn đến Cục Quản lý, Giám sát Bảo hiểm (Bộ Tài chính) hoặc khởi kiện tại Tòa án theo quy định.

Nắm vững thuật ngữ bảo hiểm thường gặp giúp bạn đọc hiểu hợp đồng chính xác, so sánh sản phẩm khách quan và bảo vệ quyền lợi khi yêu cầu bồi thường. Dù là người mua bảo hiểm cá nhân hay nhân viên mới vào ngành, việc hiểu rõ các khái niệm cơ bản đến nâng cao sẽ tạo nền tảng vững chắc cho mọi quyết định liên quan đến bảo hiểm.

Minh An

Nội dung trong bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn bảo hiểm chuyên nghiệp. Quy định bảo hiểm có thể thay đổi — vui lòng đối chiếu với hợp đồng cụ thể và Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022.