Linh là một chuyên viên phân tích dữ liệu xuất sắc nhưng trong đầu cô lúc nào cũng như có một “bồi thẩm đoàn” hoạt động 24/7. Chỉ cần cô đi lấy nước và vô tình thấy hai đồng nghiệp đứng nói chuyện là phiên tòa nội tâm lập tức khai mạc: “Chắc chắn họ đang bàn về cái lỗi trình bày trong slide hôm qua của mình rồi”. Đến khi sếp chỉ nhắn vỏn vẹn một câu “Gặp anh một chút nhé,” thay vì nghĩ đến cơ hội mới hay dự án thú vị, tim cô lại rớt một nhịp.
Còn trong các cuộc họp, cô gần như tàng hình. Không phải vì thiếu ý tưởng mà vì trong đầu cô luôn có nỗi sợ bị phán xét: “Nếu nói ra mà sai thì sao? Nếu bị hỏi ngược thì sao?”. Và thế là, giữa vô số lựa chọn, cô luôn chọn con đường có vẻ an toàn nhất, đó là im lặng và cố gắng hoàn hảo đến mức đôi khi cô cũng thấy mệt với chính mình.
Câu chuyện của Linh không hề hiếm. Rất nhiều người cũng đang mắc kẹt trong chính “phiên tòa nội tâm” của mình mỗi ngày nơi công sở. Vậy làm sao để thoát khỏi điều đó?
Lời khuyên hiệu quả để vượt qua nỗi sợ bị phán xét nơi công sở
“Trong ba nỗi sợ hãi cơ bản ám ảnh con người – nỗi sợ bị từ chối, bị phán xét và nỗi sợ không được yêu thương – thì nỗi sợ bị phán xét thường cản trở mọi người và khiến họ xa rời ước mơ, hạn chế sự sáng tạo và việc thể hiện tiềm năng cá nhân”
Hiểu nguồn gốc nỗi sợ bị phán xét của mình
Trước khi tìm cách vượt qua nỗi sợ bị phán xét ở công sở, điều đầu tiên là phải xem nó đến từ đâu. Nỗi sợ bị đánh giá thường không xuất hiện một cách ngẫu nhiên, mà có thể bắt nguồn từ việc hơi thiếu tự tin một chút, hơi muốn được mọi người công nhận một chút và đôi khi là trí tưởng tượng chạy nhanh hơn cả deadline.
Có khi chỉ vì một lần nói sai trong cuộc họp, não bạn đã kịp viết hẳn một kịch bản dài 10 tập: “Mình không đủ giỏi”, “Mọi người chắc đang nghĩ mình kém”, “Ngày mai sẽ bị thay thế mất thôi”. Trong khi thực tế, có thể mọi người đã nghĩ đến việc tối nay ăn gì.
Khi bạn nhận diện được “câu chuyện bên trong” đang khiến mình lo lắng, bạn có thể dần điều chỉnh suy nghĩ, tập trung vào việc cải thiện kỹ năng và ghi nhận những tiến bộ của bản thân, thay vì chỉ quan tâm đến ánh nhìn của người khác.
Nhận ra rằng sự phán xét của người khác là điều không thể tránh khỏi
Công sở vốn là một vũ trụ thu nhỏ, nơi mỗi người đến từ một hành tinh khác nhau: người thì sống theo hệ quy chiếu nhanh – gọn – lẹ, người thì tin đúng quy trình là chân lý, có người lại là fan cứng của sáng tạo bay bổng, trong khi người khác thì chỉ cần mọi thứ đừng rủi ro là được.
Thế nên cùng một hành động của bạn nhưng mỗi người sẽ “dịch” theo một kiểu khác nhau. Có người thấy ổn áp, người thấy cần cải thiện, người thì thấy “sao lại làm vậy được nhỉ?” và cũng có người chưa hiểu gì nhưng vẫn thấy hơi không yên tâm.
Thế nên, thay vì cố biến nó thành môi trường ai cũng hiểu mình 100% thì hãy học cách quen dần với việc: mình không kiểm soát được tất cả cách người khác nhìn mình và cũng không cần phải vậy.
Chấp nhận sai lầm và thất bại như một phần tất yếu
Giống như việc bạn không thể yêu cầu một chiếc máy tính chạy mãi mà không bao giờ bị lag, bạn cũng không thể tránh được sai lầm. Khi có sự cố xảy ra, thay vì vội vàng dán nhãn bản thân là kẻ kém cỏi, hãy thử coi đó là một đợt “training” thực tế giúp bạn nâng cấp kỹ năng của mình.
Đừng để tâm trí bị cuốn vào vòng xoáy lo âu, mà hãy bình tĩnh phân tích xem lỗ hổng nằm ở đâu, từ đó biến những cú vấp ngã đau đớn thành cuốn bí kíp kinh nghiệm đầy giá trị cho lần sau.
Chính việc can đảm đối mặt và rút kinh nghiệm này sẽ giúp bạn biến áp lực bị phán xét trở thành động lực để trưởng thành hơn mỗi ngày. Suy cho cùng, một người làm sai mà biết sửa vẫn luôn đáng tin cậy hơn một người vì sợ sai mà chẳng bao giờ dám làm điều gì mới mẻ.
Tập trung vào kết quả bạn muốn đạt được
Thay vì dành cả ngày để “diễn vai chính trong bộ phim bị đồng nghiệp đánh giá” và tự hỏi không biết mình đang được mấy sao trên hệ thống rating nội bộ, bạn có thể chuyển kênh sang chế độ làm việc có mục tiêu rõ ràng.
Hãy xác định xem bạn muốn đi xa đến đâu trong sự nghiệp, rồi chia nhỏ mục tiêu đó thành từng nhiệm vụ cụ thể và rõ ràng. Khi bạn tập trung làm việc đàng hoàng, nâng chất lượng đầu ra, mài kỹ năng cho sắc thì kết quả sẽ tự bắt đầu lên tiếng. Lúc đó bạn không cần phải “giải trình” cuộc đời mình trong mỗi cuộc họp, vì con số và sản phẩm đã đứng ra nói thay bạn rồi.
Và thú vị là, khi giá trị công việc đủ rõ, bạn sẽ bớt bận tâm xem người khác đang nghĩ gì. Không phải vì bạn trở nên vô cảm mà vì bạn đang bận làm ra thứ khiến người khác phải công nhận.
Chủ động kết giao những đồng nghiệp tích cực
Kết giao với những đồng nghiệp tích cực vừa giúp môi trường làm việc dễ thở hơn vừa khiến bạn bớt đi nỗi lo thường trực về việc bị đánh giá nơi công sở.
Khi xung quanh bạn là những người sẵn sàng lắng nghe và góp ý một cách xây dựng, bạn sẽ thấy việc chia sẻ những thiếu sót, khó khăn hay thậm chí vài pha “tấu hài lỗi kỹ thuật” của mình trở nên nhẹ nhàng hơn hẳn vì bạn biết mình không bị đem ra “phân xử công khai”.
Những đồng nghiệp tích cực cũng thường mang đến các phản hồi đúng lúc, đúng chỗ, đôi khi hơi “nhói nhẹ” nhưng lại giúp bạn tiến bộ nhanh hơn rất nhiều. Quan trọng hơn, họ giúp bạn hiểu rằng sai sót không phải là thứ để bị phán xét mà là cơ hội để học hỏi.
Sự phán xét của người khác không thể định nghĩa tính cách, năng lực hay giá trị thật sự của bạn. Chính bạn mới là người quyết định mình là ai thông qua những hành động, lựa chọn và cách bạn đối diện với thử thách mỗi ngày. Khi bạn ngừng để ý quá nhiều đến ánh nhìn bên ngoài và bắt đầu tập trung vào hành trình riêng của mình, bạn chạm đến tiềm năng cá nhân và phát triển sự nghiệp một cách bền vững.
Oanh Trần